ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തുള്ള അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ മന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് കഴിഞ്ഞ ദിവസം പുറത്തുവന്ന ഒരു വിധിന്യായം, ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വർത്തമാനകാല ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഏടുകളിൽ ഒന്നായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടും. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിക്കെതിരെ രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടുള്ള ഹർജി തള്ളിക്കൊണ്ട് കോടതി നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കേവലം ഒരു നിയമപരമായ തീർപ്പല്ല; മറിച്ച്, അത് തകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു 'മാഗ്നാകാർട്ട'യാണ്.
​"ഭരണകൂടത്തെ വിമർശിക്കുന്നത് രാജ്യദ്രോഹമല്ല" എന്ന ലളിതവും എന്നാൽ അത്യന്തം ഗൗരവമേറിയതുമായ വരിയിലൂടെ, ഒരു ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിൽ പൗരനും ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്തായിരിക്കണമെന്ന് കോടതി കൃത്യമായി നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നു. അസ്വസ്ഥമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വിയോജിപ്പിന്റെ ശബ്ദങ്ങളെ ഭരണകൂട ഭീകരത ഉപയോഗിച്ച് അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്കുള്ള കനത്ത പ്രഹരമാണ് ഈ വിധി.

​പശ്ചാത്തലം:

 വിയോജിപ്പിനെ ഭയപ്പെടുന്ന അധികാരം
​രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗങ്ങളിലൊന്ന് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെയുള്ള യുദ്ധപ്രഖ്യാപനമാണെന്നും അത് രാജ്യത്തെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുമെന്നും ആരോപിച്ചാണ് കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. പ്രസംഗത്തിലെ ചില വാചകങ്ങൾ അടർത്തിയെടുത്ത് അത് ജനങ്ങളെ ഇളക്കിവിടുന്നതാണെന്നും രാജ്യത്തിന്റെ അഖണ്ഡതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതാണെന്നും ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു. ക്രിമിനൽ നിയമത്തിന്റെ ചങ്ങലകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിനെ തളയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു ഇതിന് പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നത്.
​എന്നാൽ, ഈ വാദങ്ങളുടെ മുനയൊടിച്ചുകൊണ്ട് കോടതി ചോദിച്ച ചോദ്യങ്ങൾ പ്രസക്തമാണ്.

 രാഷ്ട്രീയമായ പോരാട്ടവും രാജ്യത്തിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടവും ഒന്നാണോ?

 ഒരു പ്രത്യേക പാർട്ടി നയിക്കുന്ന സർക്കാരിനെ എതിർക്കുന്നത് രാജ്യത്തെ എതിർക്കുന്നതിന് തുല്യമാണോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള മറുപടിയാണ് ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.
​രാജ്യവും ഭരണകൂടവും: വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയേണ്ടവർ
​ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ പരിസരത്ത് അടുത്ത കാലത്തായി കണ്ടുവരുന്ന ഏറ്റവും അപകടകരമായ പ്രവണതയാണ് 'ഭരണകൂടവും' (Government) 'രാജ്യവും' (Nation) ഒന്നാണെന്ന വാദം. ഭരണകക്ഷിയുടെ നയങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവർ ഉടനടി 'രാജ്യദ്രോഹി'കളായി മുദ്രകുത്തപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ബാലപാഠങ്ങൾ പഠിച്ച ആർക്കും അറിയാം, ഇവ രണ്ടും രണ്ടാണ്.
​ഭരണകൂടം എന്നത് ജനങ്ങൾ ഒരു നിശ്ചിത കാലത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്ത മാനേജർമാർ മാത്രമാണ്. അവർക്ക് തെറ്റുകൾ പറ്റാം, അവർ അഴിമതി കാണിക്കാം, അവർ ജനവിരുദ്ധമായ നയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാം. അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ അവരെ വിചാരണ ചെയ്യുക എന്നത് ഒരു പൗരന്റെ അവകാശം മാത്രമല്ല, കടമ കൂടിയാണ്. രാജ്യം എന്നത് ആ പൗരന്മാരുടെയും അവരുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഭരണഘടനയുടെയും ആകെത്തുകയാണ്. രാജ്യത്തോടുള്ള സ്നേഹം എന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ എല്ലാ തെറ്റുകൾക്കും കൈയടിക്കലല്ല, മറിച്ച് ആ തെറ്റുകൾ തിരുത്തിക്കാൻ ശബ്ദമുയർത്തലാണ്. അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി ഈ വേർതിരിവ് അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു: "പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ എതിർപ്പും രാജ്യത്തിനെതിരായ യുദ്ധവും രണ്ടാണ്."
​ഭരണഘടനയുടെ സംരക്ഷണം: ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(a)
​നമ്മുടെ ഭരണഘടന പൗരന് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമാണ് ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യം. ഇതിൽ വിയോജിക്കാനുള്ള അവകാശവും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിയോജിപ്പില്ലാത്ത ഇടം ശ്മശാനത്തിന് തുല്യമാണ്. ഒരു ജനാധിപത്യ സംവിധാനം ഊർജ്ജസ്വലമായി നിലനിൽക്കുന്നത് അവിടെ ഭയമില്ലാതെ സംസാരിക്കാൻ സാധിക്കുമ്പോഴാണ്.
​കോടതി തന്റെ വിധിന്യായത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയത് പോലെ, രാഷ്ട്രീയ വിയോജിപ്പുകൾ പലപ്പോഴും രൂക്ഷമായേക്കാം. അത് ഭരണാധികാരികൾക്ക് അലോസരമുണ്ടാക്കിയേക്കാം. എന്നാൽ ആ അലോസരം ഒരു എഫ്.ഐ.ആർ ഇടാനുള്ള കാരണമല്ല. അക്രമത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കാത്ത കാലത്തോളം ഏതൊരു വിമർശനവും ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരും. രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പ്രസംഗം രാഷ്ട്രീയമായ എതിർപ്പായിരുന്നു എന്നും അതിൽ അക്രമത്തിനുള്ള ആഹ്വാനമില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
​ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങളുടെ ദുരുപയോഗം
​അടുത്ത കാലത്തായി രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ നേരിടാൻ അന്വേഷണ ഏജൻസികളെയും ക്രിമിനൽ വകുപ്പുകളെയും ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒരു സ്ഥിരം ശൈലിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. വിയോജിക്കുന്നവനെ ജയിലിലടച്ച് നിശബ്ദനാക്കാം എന്ന ചിന്താഗതി ജനാധിപത്യവിരുദ്ധമാണ്. 124A (രാജ്യദ്രോഹം) പോലുള്ള വകുപ്പുകൾ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളെ അടിച്ചമർത്താൻ കൊണ്ടുവന്നതാണ്. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ അത്തരം നിയമങ്ങൾ അതേപടി നിലനിർത്തുന്നതും പൗരന്മാർക്ക് മേൽ പ്രയോഗിക്കുന്നതും ലജ്ജാകരമാണ്.
​ക്രിമിനൽ നിയമം എന്നത് നീതി നടപ്പിലാക്കാനുള്ളതാകണം, അല്ലാതെ രാഷ്ട്രീയ പകപോക്കലിനുള്ള ആയുധമാകരുത്. അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ഈ ദുരുപയോഗത്തിനെതിരെയുള്ള ശക്തമായ താക്കീതാണ്. രാഷ്ട്രീയമായ പ്രസംഗങ്ങളെ ക്രിമിനൽ കുറ്റമായി കാണാൻ തുടങ്ങുന്നത് വഴി ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യ പ്രതിച്ഛായയാണ് തകരുന്നത്.
​പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന്റെ ധർമ്മം
​ഒരു പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യത്തിൽ ഭരണപക്ഷത്തോളം തന്നെ പ്രാധാന്യമുണ്ട് പ്രതിപക്ഷത്തിന്. ഭരണകൂടം വഴിതെറ്റുമ്പോൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്ന വിളക്കുമാടമാണ് പ്രതിപക്ഷം. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നത് ഒരു ഭരണഘടനാ പദവിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായും സർക്കാരിനെതിരായ വിമർശനങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാകും. അത്തരം വിമർശനങ്ങളെ ക്രിമിനൽ നടപടികളിലൂടെ തടയാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ചരമഗീതം കുറിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
​ഭരണകൂടത്തിന്റെ പോരായ്മകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് രാജ്യത്തെ തകർക്കാനല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താനാണ്. വിമർശനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത ഒരു നേതൃത്വം ജനാധിപത്യത്തിന് ഭീഷണിയാണ്. വിയോജിപ്പുകളെ ബഹുമാനിക്കുക എന്നതാണ് ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണം.
​നീതിപീഠത്തിന്റെ ജാഗ്രത
​ജനാധിപത്യത്തിന്റെ നാല് തൂണുകളിൽ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയ്ക്കാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളത്. ബാക്കി മൂന്ന് തൂണുകളും പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ പൗരൻ അഭയം തേടുന്നത് കോടതികളെയാണ്. അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി ഈ വിശ്വാസത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
​കോടതിയുടെ വിധിയിലെ വരികൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്: "ജനാധിപത്യം ജീവിക്കുന്നത് ജനങ്ങൾക്ക് ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉള്ളപ്പോഴാണ്. ആ ശബ്ദങ്ങൾ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ ജനാധിപത്യം മരിക്കുന്നു." ഇത് കേവലം ഒരു വിധി മാത്രമല്ല, മറിച്ച് വരാനിരിക്കുന്ന തലമുറകൾക്കുള്ള പാഠപുസ്തകമാണ്. ഏത് അധികാര ശക്തിക്ക് മുന്നിലും സത്യം വിളിച്ചുപറയാനുള്ള ആർജ്ജവം പൗരനുണ്ടാകണം.
​ ഭയമില്ലാത്ത ഇന്ത്യയിലേക്ക്
​അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഈ വിധി പ്രത്യാശയുടെ കിരണമാണ്. ഇത് രാഹുൽ ഗാന്ധി എന്ന വ്യക്തിയുടെ വിജയമല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ വിജയമാണ്. വിയോജിപ്പുകളെ രാജ്യദ്രോഹമായി മുദ്രകുത്തുന്ന പ്രവണതയ്ക്ക് ഈ വിധി അന്ത്യം കുറിക്കുമെന്ന് നമുക്ക് പ്രത്യാശിക്കാം.
​"എവിടെ മനസ്സ് ഭയരഹിതമായിരിക്കുന്നുവോ, എവിടെ ശിരസ്സ് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നുവോ..." എന്ന് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ സ്വപ്നം കണ്ട ആ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക് നമ്മൾ ഇനിയും സഞ്ചരിക്കാനുണ്ട്. ആ യാത്രയിൽ ഇങ്ങനെയുള്ള വിധികൾ വഴികാട്ടികളാകും. അധികാരം എന്നത് വിമർശനത്തിന് മുകളിലല്ലെന്നും, ജനഹിതമാണ് പരമപ്രധാനമെന്നും ഈ വിധി നമ്മെ വീണ്ടും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
​ജനാധിപത്യം എന്നത് വെറും വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തലല്ല; അത് അനുസ്യൂതമായ സംവാദമാണ്, വിയോജിപ്പാണ്, തിരുത്തലാണ്. ആ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നവരെ രാജ്യദ്രോഹികളാക്കുന്ന കാലം അവസാനിക്കണം. ഭരണകൂട വിമർശനം രാജ്യത്തോടുള്ള സ്നേഹപ്രകടനമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരു പുലരിക്കായി നമുക്ക് കാത്തിരിക്കാം.