ഇന്ത്യൻ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ചിലപ്പോഴൊക്കെ ചില വ്യക്തിത്വങ്ങൾ കടന്നുവരാറുണ്ട്; അവർ കേവലം വിധിന്യായങ്ങൾ എഴുതുകയല്ല, മറിച്ച് അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ ഭയമില്ലാതെ സത്യം വിളിച്ചുപറയുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഉത്തർപ്രദേശിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയിലെ ജസ്റ്റിസ് അതുൽ ശ്രീധരൻ ഇന്ന് അത്തരമൊരു പ്രതീകമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഭരണകൂടം പൗരന്റെ സ്വകാര്യതയിലേക്കും വിശ്വാസത്തിലേക്കും കടന്നുകയറുമ്പോൾ, ഭരണഘടനയുടെ കാവൽക്കാരനായി അദ്ദേഹം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
വാരണാസിയിലെ ഗംഗാ നദിയിൽ ഒരു ബോട്ടിലിരുന്ന് ബിരിയാണി കഴിച്ചതിന്റെ പേരിൽ കുറച്ചുപേരെ ജയിലിലടച്ച സംഭവം ഒരു നിസ്സാര കേസ്സായി കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചില്ല. മതവികാരം വ്രണപ്പെട്ടു എന്ന പോലീസിന്റെ വാദത്തെ അദ്ദേഹം നേരിട്ടത് യുക്തിയുടെ മൂർച്ചയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്. "ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണ് ഒരു മതത്തെ അപമാനിക്കലാകുന്നത്?" എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം വെറുമൊരു സാങ്കേതിക ചോദ്യമല്ലായിരുന്നു. മറിച്ച്, കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ഒഴുക്കിയിട്ടും ശുദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഗംഗാ നദിയുടെ മലിനീകരണത്തെക്കാൾ വലുതാണോ ഒരു ബോട്ടിലിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് എന്ന ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പിനെതിരെയുള്ള വിരൽചൂണ്ടലായിരുന്നു അത്.
മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്ന് അലഹബാദിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ട ജസ്റ്റിസ് ശ്രീധരനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നീതി എന്നത് ഏതെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെയോ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെയോ തടവറയിലല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് യു.പി. പോലീസിന്റെയും ഭരണകൂടത്തിന്റെയും പല നീക്കങ്ങളെയും അദ്ദേഹത്തിന് തുറന്നെതിർക്കാൻ സാധിക്കുന്നത്. തന്റെ വീട് ഇടിച്ച് തകർക്കുമെന്നും തന്നെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുമെന്നും ഭയപ്പെട്ട ഹസിം എന്ന വ്യക്തിക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയ സംരക്ഷണം, സാധാരണക്കാരന് കോടതിയിലുള്ള വിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. പോലീസിനെ പോലും വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ജുഡീഷ്യറി എങ്ങനെ പൗരന്റെ തണലാവണം എന്നതിന് ഉദാഹരണമായിരുന്നു ആ വിധി.
സാംഭലിലെ മസ്ജിദിൽ നിസ്കരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സർക്കാർ നീക്കത്തെയും അദ്ദേഹം നിശിതമായി വിമർശിച്ചു. ക്രമസമാധാനം എന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്നും, അത് നടപ്പിലാക്കാൻ പൗരന്റെ മൗലികാവകാശങ്ങൾ തടയുകയല്ല വേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഒരു ജഡ്ജി ഭരണകൂടത്തിന് അനഭിമതനാകുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായും അദ്ദേഹം ഒറ്റപ്പെട്ടേക്കാം; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബെഞ്ചുകളിൽ നിന്ന് കേസുകൾ മാറ്റപ്പെട്ടേക്കാം. എങ്കിലും, തന്റെ മുന്നിലെത്തുന്ന ഓരോ ഫയലിലും നീതിയുടെ ഒപ്പു പതിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം മടിക്കുന്നില്ല.
അസഹിഷ്ണുതയുടെ രാഷ്ട്രീയം ജുഡീഷ്യറിയിലൂടെ എങ്ങനെ നേരിടാം എന്ന് ജസ്റ്റിസ് അതുൽ ശ്രീധരൻ കാണിച്ചുതരുന്നു. അദ്ദേഹം എഴുതുന്ന ഓരോ വരിയും ഭരണകൂടത്തിനുള്ള മുന്നറിയിപ്പാണ്. അധികാരം വിവേചനരഹിതമായി പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ, നിയമത്തിന്റെ കരുത്ത് പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ഒരു ജഡ്ജിക്ക് സാധിക്കുമെന്നത് ജനാധിപത്യം നമുക്ക് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആശ്വാസമാണ്. അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വരാന്തകളിൽ ഇപ്പോൾ മുഴങ്ങുന്നത് കേവലം നിയമതർക്കങ്ങളല്ല, മറിച്ച് തളരാത്ത ഒരു നീതിബോധത്തിന്റെ ഉറച്ച ശബ്ദമാണ്.
