കേരളം ഇന്ന് നേരിടുന്ന വൈദ്യുതി പ്രതിസന്ധി വെറും ഒരു കാലാവസ്ഥാ പ്രശ്നമോ ഡിമാൻഡ് വർധനയോ മാത്രമല്ല. അതിന്റെ വേരുകൾ ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് എടുത്ത ഒരു നിർണായക തീരുമാനത്തിലേക്ക് നീണ്ടുപോകുന്നു. 2014-16 കാലത്ത് ഉമ്മൻചാണ്ടി നയിച്ച യുഡിഎഫ് സർക്കാർ ഒപ്പിട്ട 465 മെഗാവാട്ട് ദീർഘകാല പവർ പർച്ചേസ് എഗ്രിമെന്റ്  2023 മേയിൽ റദ്ദാക്കിയതാണ് ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഉയർന്നുവരുന്നത്. യൂണിറ്റിന് ശരാശരി 4.26 മുതൽ 4.29 രൂപ വരെ നിരക്കിൽ 25 വർഷത്തേക്ക് വൈദ്യുതി ഉറപ്പാക്കിയ ഈ കരാർ റദ്ദാക്കിയതോടെ കേരളം വിപണിയുടെ ചാഞ്ചാട്ടത്തിന് വിധേയമായി. ഇപ്പോൾ പീക്ക് അവസരങ്ങളിൽ 8 മുതൽ 14 രൂപ വരെ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി വാങ്ങേണ്ട ഗതികേടിലാണ് കെഎസ്ഇബി. ഈ തീരുമാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം, കാരണങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ, നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങൾ എന്നിവ വിശദമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാകുന്നു: വ്യക്തതയില്ലായ്മയാണ് ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം.

കരാറിന്റെ ഉത്ഭവവും ഉദ്ദേശ്യവും

2011-16 കാലത്ത് ഉമ്മൻചാണ്ടി സർക്കാരിന്റെ വൈദ്യുതി മന്ത്രിയായിരുന്ന ആര്യാടൻ മുഹമ്മദിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ ദീർഘകാല കരാർ രൂപപ്പെട്ടത്. കേരളം എപ്പോഴും വൈദ്യുതി കമ്മിയുള്ള സംസ്ഥാനമാണ്. ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദനത്തെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നതും മഴയുടെ ക്രമക്കേടും സംസ്ഥാനത്തെ പലപ്പോഴും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഭാവിയിലെ ലോഡ് ഷെഡ്ഡിങ് ഒഴിവാക്കാനും സ്ഥിരമായ വിതരണം ഉറപ്പാക്കാനുമാണ് 465 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള ഈ കരാർ ഒപ്പിട്ടത്. ജാബുവ പവർ ലിമിറ്റഡ്, ജിന്ദാൽ പവർ ലിമിറ്റഡ്, ജിന്ദാൽ ഇന്ത്യ തെർമൽ പവർ ലിമിറ്റഡ് തുടങ്ങിയ സ്വകാര്യ കമ്പനികളുമായി ഡിസൈൻ-ബിൽഡ്-ഫിനാൻസ്-ഓൺ-ഓപ്പറേറ്റ് (DBFOO) അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു ഇത്.

യൂണിറ്റിന് ഏകദേശം 4.29 രൂപ എന്ന നിരക്ക് അന്നത്തെ വിപണി സാഹചര്യത്തിൽ ആകർഷകമായിരുന്നു. 25 വർഷത്തേക്ക് ഈ നിരക്ക് നിലനിൽക്കുമെന്ന ഉറപ്പ് കേരളത്തിന് ദീർഘകാല സുരക്ഷ നൽകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചു. കരാർ 2016 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഉമ്മൻചാണ്ടി സർക്കാരിന്റെ അവസാന ഒരു വർഷവും തുടർന്നുള്ള ഏഴ് വർഷം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച എൽഡിഎഫ് സർക്കാരിന്റെ കാലത്തും ഈ കരാർ പ്രകാരം വൈദ്യുതി വാങ്ങി. അതായത് ഏകദേശം എട്ട് വർഷക്കാലം ഈ കരാർ പ്രവർത്തിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ കേരളം പവർ കട്ട് ഇല്ലാത്ത ഒരു കാലഘട്ടം അനുഭവിച്ചതായി പലരും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. യുഡിഎഫ് സർക്കാർ സജ്ജമാക്കിയ പവർ കോറിഡോറും ഈ കുറഞ്ഞ നിരക്കിലുള്ള കരാറും ചേർന്നാണ് ആ സ്ഥിരത സാധ്യമാക്കിയതെന്ന് ഒരു വിഭാഗം വാദിക്കുന്നു.

റദ്ദാക്കലും കാരണങ്ങളും:

2023 മേയ് 10-ന് കേരള സ്റ്റേറ്റ് എലക്ട്രിസിറ്റി റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷൻ (KSERC) ഈ കരാർ റദ്ദാക്കി. കമ്മീഷൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ പ്രധാന കാരണം നടപടിക്രമപരമായും സാങ്കേതികവുമായ ലംഘനങ്ങളാണ്. ബിഡിങ് പ്രക്രിയയിൽ കേന്ദ്ര മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പൂർണമായി പാലിക്കാത്തതും അപാകതകളുള്ളതുമായിരുന്നുവെന്ന് കമ്മീഷൻ കണ്ടെത്തി. ഈ ലംഘനങ്ങൾ കാരണം 25 വർഷത്തിനിടെ ജനങ്ങൾക്ക് ഏകദേശം 5,900 കോടി രൂപയുടെ അധിക ബാധ്യത ഉണ്ടാകുമെന്നും വാർഷിക അധിക ബാധ്യത 237 കോടി രൂപയോളം വരുമെന്നും കമ്മീഷൻ കണക്കാക്കി. കരാർ പൊതുതാൽപ്പര്യത്തിന് എതിരാണെന്നും അത് അനധികൃതമാണെന്നുമുള്ള നിലപാടാണ് കമ്മീഷൻ സ്വീകരിച്ചത്.

എന്നാൽ ഇവിടെയാണ് അവ്യക്തത ആരംഭിക്കുന്നത്. എട്ട് വർഷത്തോളം കരാർ പ്രവർത്തിച്ച ശേഷമാണ് ഈ ലംഘനങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയത്. അന്ന് എന്തുകൊണ്ട് അംഗീകാരം നൽകി? എന്തുകൊണ്ട് ഇത്രയും വൈകി ഈ തീരുമാനം? കമ്മീഷനിൽ അന്ന് ഉണ്ടായിരുന്ന അംഗങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലവും സർക്കാരുമായുള്ള ബന്ധവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ചിലർ കമ്മീഷനിൽ ഇടതുപക്ഷ അനുകൂലികളുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ആരോപിച്ചു. എന്നാൽ കമ്മീഷൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര റെഗുലേറ്ററി ബോഡിയാണെന്നും അതിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ നിയമപരമായ അടിത്തറയിലാണെന്നും മറുവശം വാദിക്കുന്നു. സർക്കാർ നേരിട്ട് റദ്ദാക്കിയതല്ലെന്നും കമ്മീഷന്റെ തീരുമാനമാണെന്നും എൽഡിഎഫ് നേതാക്കൾ ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞു. എന്നാൽ സർക്കാർ എന്തുകൊണ്ട് ശക്തമായി ഇടപെട്ടില്ല, അല്ലെങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ട് മുൻകൂട്ടി ശരിയാക്കാനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചില്ല എന്ന ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ല.

സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
കെഎസ്ഇബിയുടെ സ്വന്തം:

 അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് റിപ്പോർട്ടുകൾ ഈ റദ്ദാക്കലിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭാരം വ്യക്തമാക്കുന്നു. 465 മെഗാവാട്ട് കരാർ റദ്ദാക്കിയതോടെ കെഎസ്ഇബിക്ക് 2,130 കോടി രൂപയിലധികം നഷ്ടമുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കരാർ നിലനിന്നിരുന്നെങ്കിൽ യൂണിറ്റിന് 4.29 രൂപയ്ക്ക് ലഭിക്കുമായിരുന്ന വൈദ്യുതി ഇപ്പോൾ വിപണിയിൽ നിന്ന് 8 മുതൽ 14 രൂപ വരെ നൽകി വാങ്ങേണ്ടി വന്നു. ദിവസേന 10 മുതൽ 20 കോടി രൂപ വരെ അധിക ചെലവ് ഉണ്ടായതായി ചില കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ മാത്രം 736 കോടി രൂപയുടെ അധിക ചെലവ് ഉണ്ടായതായി ഒരു റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
ഈ അധിക ബാധ്യത ആത്യന്തികമായി ഉപഭോക്താക്കളുടെ ചുമലിലേക്ക് എത്തുന്നു. വൈദ്യുതി നിരക്ക് വർധനയ്ക്ക് ഒരു കാരണമായി ഇത് മാറി. കെഎസ്ഇബിയുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി ദുർബലമായി. ദീർഘകാല കരാർ നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ സംസ്ഥാനം സ്പോട്ട് മാർക്കറ്റിനെയും ഷോർട്ട് ടേം കരാറുകളെയും ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നു. വിപണി നിരക്ക് ഉയരുമ്പോൾ ഭാരം വർധിക്കുന്നു. കരാർ റദ്ദാക്കിയതോടെ കമ്പനികൾക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി നൽകേണ്ട ബാധ്യത ഒഴിഞ്ഞു. അതുവഴി അവർക്ക് ലാഭം ഉണ്ടായതായും സംസ്ഥാനത്തിന് നഷ്ടം സംഭവിച്ചതായും ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു.

പുനഃസ്ഥാപന ശ്രമങ്ങളും നിയമപോരാട്ടവും

റദ്ദാക്കലിന് ശേഷം പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമായപ്പോൾ സർക്കാരും കെഎസ്ഇബിയും കരാർ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. സർക്കാർ സെക്ഷൻ 108 പ്രകാരം നയപരമായ നിർദ്ദേശം നൽകി. കമ്മീഷൻ പിന്നീട് ചില ഉപാധികളോടെ പുനഃസ്ഥാപനത്തിന് അനുമതി നൽകി. എന്നാൽ കമ്പനികൾ തയ്യാറായില്ല. അവർ ഇതിനകം മറ്റ് കരാറുകളിലേർപ്പെട്ടിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ വിപണി നിരക്ക് ഉയർന്നതിനാൽ പഴയ നിരക്കിൽ തിരികെ വരാൻ താൽപ്പര്യമില്ലായിരിക്കാം.
കെഎസ്ഇബി അപ്പലേറ്റ് ട്രൈബ്യൂണൽ ഫോർ ഇലക്ട്രിസിറ്റി (APTEL)യെ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ ട്രൈബ്യൂണൽ കമ്മീഷന്റെ റദ്ദാക്കൽ ഉത്തരവ് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. സർക്കാരിന്റെ നിർദ്ദേശം റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷന് ബാധകമല്ലെന്നും കമ്മീഷൻ സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നും ട്രൈബ്യൂണൽ വ്യക്തമാക്കി. സുപ്രീം കോടതിയിലേക്ക് പോകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിലും ഇതുവരെ കരാർ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഈ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ കാലതാമസം ഉണ്ടാക്കുകയും അധിക ചെലവ് വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിസന്ധിയും രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങളും 

2026-ൽ യുഡിഎഫ് സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തിയ ശേഷം വൈദ്യുതി പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമായി. ദുർബലമായ മഴ, റിസർവോയറുകളിലെ ജലനിരപ്പ് കുറവ് (28 ശതമാനം വരെ), ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദനത്തിലെ കുത്തനെയുള്ള ഇടിവ്, ഡിമാൻഡിലെ 800-1000 മെഗാവാട്ട് വർധന, ദേശീയ തലത്തിലുള്ള ഉയർന്ന ഡിമാൻഡ് എന്നിവയാണ് മറ്റ് കാരണങ്ങൾ. എന്നാൽ നിലവിലെ മുഖ്യമന്ത്രി  ദീർഘകാല കരാർ റദ്ദാക്കലിനെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. കരാർ നിലനിന്നിരുന്നെങ്കിൽ ഈ പ്രതിസന്ധി ഇത്രയും രൂക്ഷമാകില്ലായിരുന്നുവെന്നും അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയോ വൈദ്യുതി മന്ത്രിയോ വ്യക്തമായ വിശദീകരണം നൽകിയിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നു.

മറുവശത്ത്, എൽഡിഎഫ് നേതാക്കൾ ഇത് യുഡിഎഫിന്റെ പഴയ തെറ്റുകളുടെ ഫലമാണെന്നും കമ്മീഷന്റെ സ്വതന്ത്ര തീരുമാനമാണെന്നും വാദിക്കുന്നു. കരാർ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ലംഘനങ്ങളുള്ളതായിരുന്നുവെന്നും അത് തിരുത്താതെ തുടർന്നത് തെറ്റായിരുന്നുവെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങളും പ്രത്യാരോപണങ്ങളും തുടരുമ്പോൾ ജനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ ചിത്രം ലഭിക്കുന്നില്ല. ടെൻഡറിലെ എന്ത് അപാകതകളാണ് കണ്ടെത്തിയത്, ആരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്, എന്തുകൊണ്ട് എട്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം മാത്രം നടപടി എന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും പൂർണമായ ഉത്തരമില്ല.

സുതാര്യതയുടെ അഭാവവും പാഠങ്ങളും

ഈ വിഷയത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പോരായ്മ സുതാര്യതയുടെ അഭാവമാണ്. റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷന്റെ ഉത്തരവുകൾ, കെഎസ്ഇബിയുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ, സർക്കാർ ഫയലുകൾ എന്നിവ പൂർണമായും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിട്ടില്ല. റൈറ്റ് ടു ഇൻഫർമേഷൻ മാർഗ്ഗേണ വിവരങ്ങൾ തേടേണ്ട സ്ഥിതിയാണ്. പൊതു കടം, വൈദ്യുതി വാങ്ങലിന്റെ മാസംതോറുമുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ, കരാർ റദ്ദാക്കലിന്റെ പൂർണ്ണ ഫയൽ എന്നിവ സുതാര്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഈ സംഭവം കേരളത്തിന്റെ ഊർജ്ജ നയത്തിലെ ദീർഘകാല ആസൂത്രണത്തിന്റെ അഭാവത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. വൈദ്യുതി മേഖലയിൽ ഹ്രസ്വകാല പരിഹാരങ്ങളിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്. ബാറ്ററി എനർജി സ്റ്റോറേജ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, പുതിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം, ദീർഘകാല കരാറുകൾ എന്നിവയിൽ ഊന്നൽ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. റെഗുലേറ്ററി തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ദീർഘകാല സുരക്ഷയും ഒരുപോലെ പരിഗണിക്കണം.

ഉപഭോക്താക്കളുടെ താൽപ്പര്യം സംരക്ഷിക്കുകയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. കുറഞ്ഞ നിരക്കിലുള്ള കരാർ നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ ഭാരം ഇപ്പോൾ ജനങ്ങൾ വഹിക്കുകയാണ്. നിരക്ക് വർധന, അപ്രഖ്യാപിത ലോഡ് ഷെഡ്ഡിങ്, സാമ്പത്തിക ഭാരം എന്നിവ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നു. ഈ വിഷയത്തിൽ സമഗ്രമായ അന്വേഷണം ആവശ്യമാണെന്ന് പലരും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ആരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്, എന്ത് തെറ്റുകൾ സംഭവിച്ചു, എങ്ങനെ ആവർത്തനം ഒഴിവാക്കാം എന്ന് വ്യക്തമാക്കണം.

ഭാവിയിലേക്കുള്ള വഴി

കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി ഭാവി ദീർഘകാല ആസൂത്രണത്തിലാണ്. ദീർഘകാല കരാറുകൾ ശ്രദ്ധാപൂർവം തയ്യാറാക്കുകയും റെഗുലേറ്ററി അംഗീകാരം മുൻകൂട്ടി ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം. സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുകയും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യണം. മഴയെയും ജലവൈദ്യുതത്തെയും മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ മിശ്രിത ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളിലേക്ക് മാറണം.

ദീർഘകാല വൈദ്യുതി കരാർ റദ്ദാക്കൽ ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ല. അത് നയപരമായ പരാജയങ്ങളുടെയും സുതാര്യതയില്ലായ്മയുടെയും പ്രതീകമാണ്. ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിസന്ധി ഒരു പാഠമാണ്. ഭാവിയിൽ സമാന തെറ്റുകൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനും ജനങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യം സംരക്ഷിക്കാനും സർക്കാരും റെഗുലേറ്ററി ബോഡികളും കെഎസ്ഇബിയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. വ്യക്തതയും ഉത്തരവാദിത്തവും മാത്രമേ ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കേരളത്തെ മോചിപ്പിക്കൂ.