ന്യൂഡൽഹി: പൊതുസേവകർക്കെതിരെയുള്ള പരാതികളിൽ എഫ്.ഐ.ആർ (FIR) രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനോ അന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിടാനോ സർക്കാരിന്റെ മുൻകൂർ അനുമതി (Sanction) ആവശ്യമില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി. ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമം (CrPC) സെക്ഷൻ 156(3) പ്രകാരം മജിസ്‌ട്രേറ്റ് നൽകുന്ന നിർദ്ദേശങ്ങൾ 'അന്വേഷണ ഘട്ടത്തിലുള്ള' നടപടിയാണെന്നും അത് 'കോടതി കുറ്റം പരിഗണിക്കുന്ന' (Cognizance) ഘട്ടമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
​കോടതി നിരീക്ഷണത്തിലെ പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ:
​സെക്ഷൻ 156(3) പ്രീ-കോഗ്നിസൻസ് പവർ: ഒരു മജിസ്‌ട്രേറ്റ് അന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിടുന്നത് കേസിലെ വസ്തുതകൾ ഔദ്യോഗികമായി കോടതി പരിഗണിക്കുന്നതിന് മുൻപുള്ള ഘട്ടത്തിലാണ്. അതിനാൽ CrPC 196, 197 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരമുള്ള മുൻകൂർ അനുമതി ഈ ഘട്ടത്തിൽ ബാധകമല്ല.
​അനുമതി എപ്പോൾ വേണം?: അന്വേഷണത്തിന് ശേഷം കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും, കോടതി ആ കുറ്റം വിചാരണയ്ക്കായി സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഘട്ടത്തിൽ മാത്രമേ മുൻകൂർ അനുമതിയുടെ ആവശ്യം വരുന്നുള്ളൂ.
​അന്വേഷണം തടസ്സപ്പെടരുത്: എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ അനുമതി വേണമെന്ന് നിർബന്ധം പിടിക്കുന്നത് അന്വേഷണത്തിന്റെ പ്രാഥമിക ഘട്ടത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിന് തുല്യമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
​കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം
​വിദ്വേഷ പ്രസംഗം നടത്തിയ പൊതുസേവകർക്കെതിരെ കേസെടുക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരു സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് ഈ വിധി. ഐ.പി.സി 153A, 295A വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം കേസ് എടുക്കാൻ അനുമതി വേണമെന്ന കാരണത്താൽ മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതി മുൻപ് ഈ ആവശ്യം തള്ളിയിരുന്നു. ഇതിനെതിരെ നൽകിയ അപ്പീലിലാണ് ജസ്റ്റിസുമാർ നിയമപരമായ വ്യക്തത നൽകിയത്.
​"അന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിടുന്നതും കുറ്റം പരിഗണിക്കുന്നതും തമ്മിൽ നിയമപരമായി വ്യക്തമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഈ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാതെയുള്ള കീഴ്ക്കോടതികളുടെ നടപടി നിയമവിരുദ്ധമാണ്." - സുപ്രീം കോടതി
​അശ്വിനി കുമാർ ഉപാധ്യായ വി. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (2026) എന്ന കേസിലാണ് ജനാധിപത്യപരമായ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുന്ന ഈ വിധി കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. പൊതുപ്രവർത്തകർക്കെതിരെയുള്ള അഴിമതി, വിദ്വേഷ പ്രസംഗം തുടങ്ങിയ പരാതികളിൽ അന്വേഷണം വേഗത്തിലാക്കാൻ ഈ വിധി സഹായകരമാകും.