തിരുവനന്തപുരം: പ്രതികളെ പൊതുസ്ഥലത്ത് കൈയാമം വെക്കുന്നതും, മുഖം മറച്ച് പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതും ഭരണഘടന ഉറപ്പ് നൽകുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി. ഏതെങ്കിലും പ്രതിയെ കൈയാമം വെക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണെങ്കിൽ അതിന് രേഖാമൂലം കൃത്യമായ കാരണങ്ങൾ കാണിക്കണമെന്ന് കോടതി ആവർത്തിച്ചു വ്യക്തമാക്കി. ഗുരുതര കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരെയും, രക്ഷപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് പോലീസ് കരുതുന്നവരെയും മാത്രമാണ് കൈയാമം വെക്കാൻ പാടുള്ളൂ.

​പ്രധാന നിരീക്ഷണങ്ങൾ:

​അന്തസ്സുള്ള ജീവിതത്തിനുള്ള അവകാശം: 

ഒരു പ്രതി കുറ്റവാളിയാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ നിരപരാധിയായി കണക്കാക്കണമെന്നാണ് നിയമം. അതിനാൽ, അനാവശ്യമായി കൈയാമം വെച്ച് അവരെ പൊതുമധ്യത്തിൽ അപമാനിക്കുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പ് നൽകുന്ന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെയും വ്യക്തിയുടെ അന്തസ്സിന്റെയും ലംഘനമാണ്.

​പോലീസിന്റെ അധികാരം:

 നിയമം അനുസരിച്ച് പോലീസ് ഒരു പ്രതിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ, അത്യാവശ്യമല്ലാത്ത സന്ദർഭങ്ങളിൽ കൈയാമം വെക്കാനോ മറ്റ് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനോ പാടില്ല.

​മുഖംമൂടി ഉപയോഗം:

 പ്രതിയെ തിരിച്ചറിയൽ പരേഡിന് (Test Identification Parade) വിധേയമാക്കുമ്പോഴോ, സാക്ഷികളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുമ്പോഴോ മുഖംമൂടി ഉപയോഗിക്കാം. എന്നാൽ മാധ്യമ ശ്രദ്ധ നേടാനോ, അപമാനിക്കാനോ വേണ്ടി മുഖം മറയ്ക്കുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമാണ്.
​തിരിച്ചറിയൽ പരേഡ് (TIP): തിരിച്ചറിയൽ പരേഡ് എത്രയും വേഗം നടത്തണം. പൊതുമധ്യത്തിലോ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് മുന്നിലോ പ്രതിയുടെ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ഇത് നടത്തേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്. ഇതിൽ കാലതാമസം ഉണ്ടാകുന്നത് കേസിന്റെ നിയമപരമായ സാധുതയെയും തെളിവുകളുടെ വിശ്വാസ്യതയേയും ബാധിക്കും.

​സുപ്രധാന വിധികൾ: പ്രേം ശങ്കർ ശുക്ല v. ഡൽഹി അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷൻ (1980), സിറ്റിസൺസ് ഫോർ ഡെമോക്രസി v. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് അസം (1995) തുടങ്ങിയ കേസുകളിൽ സുപ്രീം കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങളാണ് ഈ വിഷയത്തിൽ പോലീസിന് ബാധകമായിട്ടുള്ളത്. ഈ വിധികൾ പോലീസിന്റെ അധികാരങ്ങളെ കൃത്യമായി നിർവചിക്കുകയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ഊന്നൽ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
​ഈ വിഷയത്തിൽ പോലീസും മജിസ്‌ട്രേറ്റുമാരും ജുഡീഷ്യൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്ന് കോടതി കർശനമായി നിർദ്ദേശിച്ചു. ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള നിയമലംഘനം ഉണ്ടായാൽ അത് മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനമായി കണക്കാക്കപ്പെടും.