നിയമത്തിന്റെ കണ്ണിൽ
​ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മനുഷ്യജീവിതം സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുമായി അത്രമേൽ ഇഴചേർന്നു കിടക്കുന്നു. വിവരക്കൈമാറ്റം, വിനോദം, വിജ്ഞാനം എന്നിവയ്‌ക്കപ്പുറം ലോകത്തെ മാറ്റിമറിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു വൻശക്തിയായി ഇത് മാറിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ, 'അമിതമായാൽ അമൃതും വിഷം' എന്ന പഴഞ്ചൊല്ല് അന്വർത്ഥമാക്കുന്ന രീതിയിലാണ് സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ ഇന്നത്തെ പോക്ക്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയയ്ക്ക് കൃത്യമായ ഒരു ലക്ഷ്മണരേഖ ആവശ്യമാണോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമാണ്. അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യവും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സാമൂഹിക സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കാൻ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അനിവാര്യമായിരിക്കുന്നു

​സോഷ്യൽ മീഡിയ: ഒരു രണ്ടറ്റമുള്ള വാൾ

​അതിരുകളില്ലാത്ത വിനിമയ സാധ്യതകളാണ് സോഷ്യൽ മീഡിയ നൽകുന്നത്. സാധാരണക്കാരന്റെ ശബ്ദം അധികാരികളിലെത്തിക്കാനും, വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാനും ഇതിന് സാധിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതേ വേദി തന്നെ വ്യാജവാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കാനും (Fake News), വ്യക്തിഹത്യ നടത്താനും (Cyberbullying), മതവിദ്വേഷം പടർത്താനും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെയാണ് "അതിർവരമ്പുകൾ" എന്ന ചർച്ച പ്രസക്തമാകുന്നത്. സ്വയം നിയന്ത്രണം (Self-regulation) പരാജയപ്പെടുന്നിടത്ത് നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ (Legal regulation) കടന്നുവരേണ്ടി വരുന്നു.

​ഭരണഘടനയും അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യവും

​ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(a) പ്രകാരം എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും പ്രസംഗിക്കാനും അഭിപ്രായപ്രകടനത്തിനുമുള്ള അവകാശമുണ്ട്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ പോസ്റ്റുകളും കമന്റുകളും ഈ അവകാശത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. എന്നാൽ ഈ അവകാശം അനിയന്ത്രിതമല്ല. ആർട്ടിക്കിൾ 19(2) പ്രകാരം ചില ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ (Reasonable Restrictions) ഏർപ്പെടുത്താൻ സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്:

​രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരവും അഖണ്ഡതയും:

​വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള സൗഹൃദബന്ധം.
​പൊതു ക്രമസമാധാനം (Public Order).
​മാന്യതയും ധാർമ്മികതയും.
​കോടതി അലക്ഷ്യം, മാനനഷ്ടം.
​സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ എന്ത് പങ്കുവെക്കുമ്പോഴും ഈ ഭരണഘടനാപരമായ പരിധികൾ പാലിക്കാൻ ഓരോ പൗരനും ബാധ്യസ്ഥനാണ്.
​പ്രധാന നിയമവശങ്ങൾ
​ഇന്ത്യയിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളും കുറ്റകൃത്യങ്ങളും പ്രധാനമായും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി ആക്ട് (IT Act, 2000) പ്രകാരമാണ്.

​ഐടി ആക്ട് സെക്ഷൻ 66A-യുടെ പ്രസക്തി

​ഒരിക്കൽ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റുകളുടെ പേരിൽ കേസെടുക്കാൻ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വകുപ്പായിരുന്നു 66A. എന്നാൽ ഇത് അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഹനിക്കുന്നു എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ശ്രേയ സിംഗാൾ vs യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (2015) കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി ഈ വകുപ്പ് റദ്ദാക്കി. എങ്കിലും, ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അശ്ലീലത പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനുമെതിരെ മറ്റ് വകുപ്പുകൾ നിലവിലുണ്ട്.

​ഐടി നിയമം (Intermediary Guidelines and Digital Media Ethics Code) 2021

​സോഷ്യൽ മീഡിയ കമ്പനികളെ (Intermediaries) കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവരാക്കാൻ സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന നിയമമാണിത്. ഇതിലെ പ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇവയാണ്:

​പരാതി പരിഹാര സംവിധാനം: ഓരോ സോഷ്യൽ മീഡിയ കമ്പനിയും പരാതികൾ കേൾക്കാൻ ഒരു ഓഫീസറെ നിയമിക്കണം.
​ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യൽ: കോടതിയുടെയോ സർക്കാരിന്റെയോ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നിയമവിരുദ്ധമായ പോസ്റ്റുകൾ 36 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ നീക്കം ചെയ്യണം.

​ഉറവിടം കണ്ടെത്തൽ:

 സന്ദേശങ്ങൾ ആദ്യം പ്രചരിപ്പിച്ചത് ആരാണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ (Traceability) വാട്സാപ്പ് പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ബാധ്യസ്ഥമാണ് (ഇത് സ്വകാര്യതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിമാറിയിട്ടുണ്ട്).

​ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങൾ (BNS/IPC)
​സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെയുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിത (മുമ്പ് ഐപിസി) പ്രകാരവും നടപടിയെടുക്കാം.

​മാനനഷ്ടം: 

വ്യക്തികളെ മോശമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് മാനനഷ്ടക്കേസിന് കാരണമാകും.

​സ്ത്രീ സുരക്ഷ:

 സ്ത്രീകളെ അപമാനിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള പോസ്റ്റുകൾ ജാമ്യമില്ലാ വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം കേസെടുക്കാൻ കാരണമാകും.

​മതസ്പർദ്ധ:

 കലാപമുണ്ടാക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള പോസ്റ്റുകൾക്ക് കടുത്ത ശിക്ഷ ലഭിക്കും.

​എന്തുകൊണ്ട് ഒരു ലക്ഷ്മണരേഖ വേണം?

​നിയമങ്ങൾക്കപ്പുറം ഒരു സാമൂഹിക അച്ചടക്കം അഥവാ ലക്ഷ്മണരേഖ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ആവശ്യമാകുന്നത് താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങളാലാണ്:
​സ്വകാര്യതയുടെ ലംഘനം: മറ്റൊരാളുടെ അനുവാദമില്ലാതെ അവരുടെ ചിത്രങ്ങളോ സ്വകാര്യവിവരങ്ങളോ പങ്കുവെക്കുന്നത് വർദ്ധിച്ചു വരുന്നു. ഇത് മൗലികാവകാശമായ സ്വകാര്യതയുടെ ലംഘനമാണ്.
​വ്യാജവാർത്തകളുടെ അതിപ്രസരം: ഒരു വാർത്തയുടെ നിജസ്ഥിതി പരിശോധിക്കാതെ 'ഫോർവേഡ്' ചെയ്യുന്നത് വലിയ ദുരന്തങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കാം. കോവിഡ് കാലത്തും പ്രളയകാലത്തും നാം ഇത് കണ്ടതാണ്.

​ഡിജിറ്റൽ അഡിക്ഷനും മാനസികാരോഗ്യവും:

 അതിരുകളില്ലാത്ത സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗം യുവാക്കളിലും കുട്ടികളിലും വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

​സൈബർ തട്ടിപ്പുകൾ:

 ലക്ഷ്മണരേഖ മറികടക്കുന്ന വിശ്വാസങ്ങൾ പലപ്പോഴും സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
​പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും
​നിയമം കൊണ്ടുമാത്രം സോഷ്യൽ മീഡിയയെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിന് വ്യക്തിപരവും സാമൂഹികവുമായ ഇടപെടലുകൾ ആവശ്യമാണ്.

​ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത:

 ഏതാണ് സത്യം ഏതാണ് വ്യാജം എന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂൾ തലം മുതൽ നൽകണം.

​സ്വയം നിയന്ത്രണം: 

ഒരു പോസ്റ്റ് ഇടുന്നതിന് മുൻപ് അത് ആരെങ്കിലും വേദനിപ്പിക്കുമോ അല്ലെങ്കിൽ സമൂഹത്തിന് ദോഷകരമാകുമോ എന്ന് ചിന്തിക്കുക.
​നിയമ ബോധവൽക്കരണം: സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ചെയ്യുന്ന ഓരോ കാര്യത്തിനും നിയമപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന തിരിച്ചറിവ് എല്ലാവർക്കും ഉണ്ടാകണം.
​സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഒരു ലക്ഷ്മണരേഖ ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ അത് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്നതാകരുത്. ജനാധിപത്യപരമായ സംവാദങ്ങൾക്കുള്ള വേദിയായി സോഷ്യൽ മീഡിയ നിലനിൽക്കണം. അതേസമയം, ആൾക്കൂട്ട ആക്രമണങ്ങൾക്കും അശ്ലീല പ്രചാരണങ്ങൾക്കും മറയാകാൻ അതിനെ അനുവദിക്കരുത്. നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങളും വ്യക്തികൾ പാലിക്കുന്ന സ്വയം നിയന്ത്രണവും ഒത്തുചേരുമ്പോൾ മാത്രമേ സോഷ്യൽ മീഡിയ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമായി മാറുകയുള്ളൂ. നമുക്ക് ആവശ്യം ഭയമില്ലാത്ത, എന്നാൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഒരു ഡിജിറ്റൽ സംസ്കാരമാണ്.