​ദോഹ: സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെയും (AI) ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വിജ്ഞാനപ്രവാഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ ഉയർത്തുന്ന വെല്ലുവിളികളെ നേരിടുന്നതിനുമായി പ്രത്യേക 'ദേശീയ കൗൺസിലുകൾ' രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ദോഹ അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകോത്സവത്തിലെ (DIBF) സാംസ്കാരിക സെമിനാർ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. 35-ാമത് ദോഹ അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടന്ന സാംസ്കാരിക സദസ്സിലാണ് വിദഗ്ധർ ഈ നിർദ്ദേശം മുന്നോട്ടുവെച്ചത്.
​'സംസ്കാരത്തിലൂടെയും മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും വിജ്ഞാന നിർമ്മാണം' എന്ന പ്രമേയത്തിൽ നടന്ന സെമിനാറിൽ പ്രശസ്ത ഖത്തരി എഴുത്തുകാരി മറിയം യാസിൻ അൽ ഹമ്മാദി മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി. അൽഗോരിതങ്ങളുടെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും അതിവേഗ മാറ്റങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കെൽപ്പുള്ള സാമൂഹിക ബോധം വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മാധ്യമങ്ങൾ, സംസ്കാരം, കൃത്രിമബുദ്ധി, ദേശീയ സുരക്ഷ എന്നീ മേഖലകളിലെ വിദഗ്ധരെ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഉന്നതതല കൺസൾട്ടേറ്റീവ് കമ്മീഷനുകൾ രൂപീകരിക്കണം. വിജ്ഞാന മേഖലയിലെ പോരായ്മകൾ വലിയ ഭീഷണികളായി മാറുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ അവ തിരിച്ചറിയാൻ ഇത് സഹായിക്കുമെന്നും, ആഗോള ഡിജിറ്റൽ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ 'മാധ്യമ പരമാധികാരം' (Media Sovereignty) ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.ആഗോളവൽക്കരണാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉപഭോക്താവ് എന്ന നിലയിൽ നിന്നും അൽഗോരിതങ്ങളാൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഉൽപ്പന്നമായി മനുഷ്യൻ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് പാനൽ ചർച്ച വിലയിരുത്തി. "അൽഗോരിതങ്ങൾ കള്ളം പറയുന്നില്ല, പക്ഷേ അവ കാര്യങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലാണ് അപകടം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്," - സെമിനാർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. നിലവിലെ എ.ഐ മാതൃകകൾ മുൻകാല വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്നും അവ നിർമ്മിച്ചവരുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പക്ഷപാതപരമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുത്തവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത് ആഗോളതലത്തിൽ അറബിക് ഉള്ളടക്കങ്ങളെ (Arabic Content) ദുർബലപ്പെടുത്താൻ ഇടയാക്കും.
​ഇതിന് പരിഹാരമായി 'അറബ്-ഇസ്ലാമിക് ഡിജിറ്റൽ മെമ്മറി' (Arab and Islamic digital memory) പോലുള്ള വലിയ സാംസ്കാരിക-വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിക്കണമെന്ന് അൽ ഹമ്മാദി നിർദ്ദേശിച്ചു. കൂടാതെ, വിദ്യാർത്ഥികളിലും സമൂഹത്തിലും വിമർശനാത്മക ചിന്ത വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനായി 'ക്രിട്ടിക്കൽ സിറ്റിസൺ പ്രോജക്റ്റ്' (Critical Citizen Project) ആരംഭിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.വിജ്ഞാനവും നവോത്ഥാന നിർമ്മിതിയും: ജനതയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വായനയുടെ പങ്ക്' എന്ന വിഷയത്തിൽ സംസാരിച്ച സൗദി അക്കാദമിക്കും നിരൂപകയുമായ ഡോ. മനൽ അൽ ഖതാമി, വ്യക്തിത്വ വികസനത്തിനും രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്കും വായനയാണ് അടിസ്ഥാനമെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. വായനശീലമുള്ള സമൂഹങ്ങൾക്ക് മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും മറ്റും പ്രചരിക്കുന്ന വ്യാജവിവരങ്ങളെ എളുപ്പത്തിൽ പ്രതിരോധിക്കാൻ സാധിക്കും.
​ലഘുവായതും വേഗത്തിലുള്ളതുമായ ഉള്ളടക്കങ്ങളെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നത് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ആഴം കുറയ്ക്കുമെന്നും ആഴത്തിലുള്ള ചിന്താശേഷിയെ അത് ബാധിക്കുമെന്നും അവർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. സാംസ്കാരിക സ്വത്വവും അറബി ഭാഷയും സംരക്ഷിക്കാൻ വായന അനിവാര്യമാണെന്നും ഡോ. അൽ ഖതാമി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.