കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി മേഖല ഇപ്പോൾ ഒരു വലിയ കൊടുങ്കാറ്റിന്റെ മധ്യത്തിലാണ്. 2026 നവംബർ 2-ന് നടന്ന ഐഎഎസ് പുനഃക്രമീകരണത്തിൽ കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് (കെഎസ്ഇബി) ചെയർമാൻ ആൻഡ് മാനേജിങ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന ഡോ. എം.ജി. രാജമാണിക്യത്തെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് മാറ്റി തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിയാക്കിയതും പകരം എൻ. പ്രശാന്തിനെ നിയമിച്ചതും വെറും അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് മാറ്റമല്ല. അതിന് പിന്നിൽ ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുതി വാങ്ങലും സ്വകാര്യ കമ്പനിയായ ജിഎൻഎ എനർജിയുമായുള്ള ഇടപാടും തമ്മിലുള്ള രൂക്ഷമായ തർക്കമാണ് ഉള്ളത്. സർക്കാർ ഇത് ദിനചര്യാപരമായ പുനഃക്രമീകരണമായി വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, പ്രതിപക്ഷവും ജീവനക്കാരുടെ സംഘടനകളും ഇത് സ്വകാര്യ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ച നീക്കമാണെന്ന് ആരോപിക്കുന്നു. ഈ സംഭവം കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുകയും, ഭരണത്തിലെ സുതാര്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

രാജമാണിക്യം ആരാണെന്ന് മനസിലാക്കുന്നത് ഈ കഥയുടെ ആരംഭമാണ്. 2008 ബാച്ച് കേരള കേഡർ ഐഎഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അദ്ദേഹം തമിഴ്നാട് മധുരൈ സ്വദേശിയാണ്. അണ്ണാ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് സ്വർണ്ണ മെഡലോടെ എം.ഇ ബിരുദവും ലണ്ടനിലെ കിംഗ്‌സ് കോളേജിൽ നിന്ന് പബ്ലിക് പോളിസിയിൽ മാസ്റ്റേഴ്‌സും നേടിയിട്ടുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, ദുരന്തനിവാരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയ അദ്ദേഹം 2026 ജൂണിൽ കെഎസ്ഇബി ചെയർമാൻ ആൻഡ് മാനേജിങ് ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. വൈദ്യുതി, പരിസ്ഥിതി, പാർലമെന്ററി കാര്യ വകുപ്പുകളുടെ സെക്രട്ടറി, ദേവസ്വം സെക്രട്ടറി എന്നീ ചുമതലകളും ഒപ്പം വഹിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലയളവ് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കടുത്ത വൈദ്യുതി പ്രതിസന്ധികളിലൊന്നുമായി ഒത്തുവന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബറിൽ കേരളം അഭൂതപൂർവമായ വൈദ്യുതി ക്ഷാമം നേരിട്ടു. എൽ നിനോ പ്രതിഭാസം മൂലമുള്ള കടുത്ത ചൂട് ഉപഭോഗം വൻതോതിൽ വർധിപ്പിച്ചു. ഗാർഹിക എസി ഉപയോഗം, വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾ, സാധാരണ ജീവിതരീതികളിലെ മാറ്റങ്ങൾ എല്ലാം ചേർന്ന് ഡിമാൻഡ് കുതിച്ചുയർന്നു. അതേസമയം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വന്തം ഹൈഡ്രോ ഉത്പാദനം പ്രതീക്ഷിച്ച അളവിൽ എത്തിയില്ല. കേന്ദ്ര ഗ്രിഡിൽ തന്നെ ഏകദേശം 12,000 മെഗാവാട്ടിന്റെ കുറവുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി അപ്രഖ്യാപിത വൈദ്യുതി നിയന്ത്രണങ്ങൾ വ്യാപകമായി. രാത്രി പീക്ക് സമയത്ത് ലോഡ് ഷെഡ്ഡിങ് സാധാരണമായി. ജനങ്ങൾ പ്രതിഷേധിച്ചു. രാജമാണിക്യം തന്നെ മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞ ഒരു വാചകം ശ്രദ്ധേയമായി: “അച്ഛൻ കെഎസ്ഇബി ചെയർമാനായ ശേഷമാണല്ലോ പവർകട്ട് എന്നാണ് എന്റെ മക്കൾ പോലും ചോദിച്ചത്.” അദ്ദേഹം ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. സ്വന്തം വീട്ടിൽ രാത്രി എസി ഉപയോഗിക്കില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചതായും കെഎസ്ഇബി ജീവനക്കാരോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചതായും പറഞ്ഞു. പ്രതിസന്ധി ദേശീയ തലത്തിലുള്ളതാണെന്നും സഹകരണം അനിവാര്യമാണെന്നും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഹിമാചൽപ്രദേശുമായുള്ള ക്രമീകരണം ഉണ്ടായത്. സെപ്റ്റംബറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കിടെ രാജമാണിക്യം ഹിമാചൽപ്രദേശ് സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് / ഹിമാചൽ പവർ കോർപ്പറേഷനുമായി (പിടിസി ഇന്ത്യ വഴി) ചർച്ചകൾ നടത്തി. ഒക്ടോബർ 1 മുതൽ പീക്ക് അവേഴ്സിൽ യൂണിറ്റിന് ഏകദേശം 14.50 രൂപ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യമാക്കാൻ കരാറിലെത്തി. പിന്നീട് ചർച്ചകളിലൂടെ 12.50 രൂപയിലേക്ക് കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമം ഉണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ. 800 മെഗാവാട്ട് വരെ ദിവസവും രാത്രിയും ലഭ്യമാക്കുന്ന ഈ ക്രമീകരണം ഒക്ടോബറിലെ വൈദ്യുതി മുടക്ക് ഒഴിവാക്കാൻ നിർണായകമായി. 2027 മെയ് 15 വരെ തടസ്സമില്ലാത്ത വിതരണം ഉറപ്പാക്കാൻ ദീർഘകാല കരാറിന് വേണ്ടി രാജമാണിക്യം വൈദ്യുതി മന്ത്രിയെ ഒക്ടോബറിൽ പത്ത് തവണയോളം സന്ദർശിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. കെഎസ്ഇബി ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഹിമാചലിലേക്ക് പോയി നേരിട്ട് ചർച്ച നടത്തി. റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷന്റെ പരമാവധി നിരക്ക് (ഏകദേശം 10 രൂപ) കവിയുന്നതിനാൽ അടിയന്തര സാഹചര്യത്തിൽ 10 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അനുമതി തേടാമെന്ന നിലപാടായിരുന്നു കെഎസ്ഇബിയുടേത്.

ഇതിനിടെ മറ്റൊരു ഓഫർ വന്നു. സ്വകാര്യ പവർ ജനറേറ്ററായ ജിഎൻഎ എനർജി (ജനറൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് ആക്സസ് ചട്ടക്കൂടിലൂടെ) 500 മെഗാവാട്ട് റൗണ്ട്-ദി-ക്ലോക്ക് വൈദ്യുതി യൂണിറ്റിന് ഏകദേശം 8.645 മുതൽ 8.90 രൂപ വരെ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. മുഖ്യമന്ത്രി വി.ഡി. സതീശന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ ഈ ഓഫർ തിരഞ്ഞെടുക്കാനാണ് തീരുമാനിച്ചത്. സതീശന്റെ വിശദീകരണമനുസരിച്ച്, ഹിമാചൽ ഓഫർ 843 മില്യൺ യൂണിറ്റ് (പീക്ക് സമയത്ത് 353 മില്യൺ) നൽകുമ്പോൾ ജിഎൻഎ 1,812 മില്യൺ യൂണിറ്റ് (പീക്കിൽ 453 മില്യൺ) നൽകും. റെഗുലേറ്ററി സീലിങ്ങിന് മുകളിലുള്ള അധിക ബാധ്യത ഹിമാചലിൽ ഏകദേശം 8.5 രൂപ/യൂണിറ്റ് ആണെങ്കിൽ ജിഎൻഎയിൽ 2.6 രൂപയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഹിമാചൽ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ 2,232 കോടി രൂപയുടെ അധിക ബാധ്യത ഉണ്ടാകുമെന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പറഞ്ഞു. മുൻ എൽഡിഎഫ് സർക്കാരും ജിഎൻഎയിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ട്രാൻസ്ഫർ ദിനചര്യാപരമാണെന്നും വൈദ്യുതി ഇടപാടുമായി ബന്ധമില്ലെന്നും നിഷേധിച്ചു. “ഒരു സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആണെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം ഉയർന്ന വിലയ്ക്ക് വാങ്ങണോ?” എന്ന ചോദ്യവും അദ്ദേഹം ഉന്നയിച്ചു.

എന്നാൽ കെഎസ്ഇബി നോട്ടുകളും വൈദ്യുതി മന്ത്രി സണ്ണി ജോസഫിന്റെ നിലപാടും ഹിമാചൽ ക്രമീകരണം തുടരുന്നതിന് അനുകൂലമായിരുന്നുവെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാജമാണിക്യം റൗണ്ട്-ദി-ക്ലോക്ക് സ്വകാര്യ ഓഫറിനെ എതിർത്തു. കേരളത്തിൽ പകൽ സൗരോർജ്ജം മിച്ചമുണ്ട്. പീക്ക് സമയത്താണ് പ്രധാന ആവശ്യം. രണ്ട് ഓഫറുകളെയും യൂണിറ്റ് നിരക്ക് മാത്രം നോക്കി താരതമ്യം ചെയ്യാനാവില്ലെന്നും, ടെൻഡറോ റെഗുലേറ്ററി അനുമതിയോ ഇല്ലാത്ത സ്വകാര്യ ഇടപാട് അപകടകരമാണെന്നുമായിരുന്നു നിലപാട്. ചില റിപ്പോർട്ടുകളിൽ ജിഎൻഎ ഡീൽ മൊത്തം 700 മുതൽ 727 കോടി വരെ അധിക ചെലവ് ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് കെഎസ്ഇബി കണക്കുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതായി പറയുന്നു. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പിണറായി വിജയൻ സ്വകാര്യ കമ്പനിക്ക് അനുകൂലമായി ഉദ്യോഗസ്ഥരെ മാറ്റിയെന്നും ഫയലുകൾ പുറത്തുവിടണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇലക്ട്രിസിറ്റി എംപ്ലോയീസ് ഫെഡറേഷൻ രാജമാണിക്യത്തിന്റെ കുറിപ്പുകൾ അടങ്ങിയ ഫയലുകൾ പുറത്തുവിടാൻ മുഖ്യമന്ത്രിയെ വെല്ലുവിളിച്ചു. ടെൻഡർ ഇല്ലാതെ സ്വകാര്യ കമ്പനിയുമായി നേരിട്ടുള്ള ഇടപാട് നടത്തിയതായി ആരോപണങ്ങളുയർന്നു.

ഹിമാചൽ ക്രമീകരണവും ജിഎൻഎ ഓഫറും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്. ഹിമാചൽ പബ്ലിക് സെക്ടർ / സ്റ്റേറ്റ് ബോർഡ് വഴിയുള്ളതാണ്. പ്രധാനമായും പീക്ക് അവേഴ്സ് ഫോക്കസ് ചെയ്യുന്നു. ഉയർന്ന യൂണിറ്റ് നിരക്ക് ഉണ്ടെങ്കിലും ആവശ്യാനുസരണം ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നു. ജിഎൻഎ സ്വകാര്യ ട്രേഡിങ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം വഴിയുള്ളതാണ്. റൗണ്ട്-ദി-ക്ലോക്ക് സപ്ലൈ, കുറഞ്ഞ യൂണിറ്റ് നിരക്ക്, കൂടുതൽ അളവ് എന്നിവയാണ് ആകർഷണീയത. എന്നാൽ കേരളത്തിന്റെ ഡിമാൻഡ് പ്രൊഫൈൽ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ ആർടിസി പവർ അനാവശ്യ ചെലവ് ഉണ്ടാക്കാമെന്ന വിമർശനമുണ്ട്. പകൽ സമയത്ത് സോളാർ സർപ്ലസ് ഉള്ള സംസ്ഥാനത്ത് 24 മണിക്കൂറും വൈദ്യുതി വാങ്ങുന്നത് യുക്തിപരമല്ലെന്ന് ചില വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ടെൻഡർ പ്രക്രിയയില്ലാത്തതും റെഗുലേറ്ററി അനുമതിയുടെ അഭാവവും സുതാര്യതാ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. ഒരു വശത്ത് ഉയർന്ന നിരക്കിലുള്ള പബ്ലിക് സെക്ടർ ഡീൽ, മറുവശത്ത് കുറഞ്ഞ നിരക്കിലുള്ള സ്വകാര്യ ഡീൽ – രണ്ടും സ്വന്തം യുക്തികളോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഏത് യുക്തിയാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല താൽപര്യത്തിന് അനുകൂലമെന്നത് തർക്കവിഷയമാണ്.

കേരളത്തിൽ വൈദ്യുതി പ്രധാനമായും കെഎസ്ഇബിയാണ് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. സ്വന്തം ഹൈഡ്രോ പ്രോജക്ടുകൾ, കേന്ദ്ര ജനറേറ്റിങ് സ്റ്റേഷനുകൾ, പവർ എക്സ്‌ചേഞ്ച്, ഇന്റർ-സ്റ്റേറ്റ് അറേഞ്ച്മെന്റുകൾ, സ്വകാര്യ ജനറേറ്റർമാർ എന്നിവയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്നു. സാധാരണ സമയങ്ങളിൽ ഹൈഡ്രോ ആശ്രിതത്വം മൂലം മഴയുടെ ലഭ്യതയനുസരിച്ച് ഉത്പാദനം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന ഉപഭോഗം, ട്രാൻസ്മിഷൻ നഷ്ടം, ദേശീയ ഗ്രിഡ് ക്ഷാമം എന്നിവ പ്രതിസന്ധി വർധിപ്പിക്കുന്നു. സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ ഘട്ടത്തിൽ അപ്രഖ്യാപിത കട്ടുകൾ ജനരോഷത്തിന് കാരണമായി. ഒക്ടോബറിൽ ഹിമാചൽ വൈദ്യുതി സഹായിച്ചു. എന്നാൽ ദീർഘകാല പരിഹാരങ്ങൾ ഇനിയും വേണ്ടതുണ്ട്. പുതിയ ഹൈഡ്രോ പ്രോജക്ടുകൾ, റിന്യൂവബിൾ എനർജി വികസനം, ബാറ്ററി സ്റ്റോറേജ്, ഡിമാൻഡ് സൈഡ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. വൈദ്യുതി വാങ്ങൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന സമീപനം സുസ്ഥിരമല്ല.

ഈ സംഭവം വൈദ്യുതി മേഖലയിലെ ദീർഘകാല പ്രശ്നങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഉത്പാദന ശേഷി വർധിപ്പിക്കാതെ വാങ്ങലിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കൽ, സുതാര്യതയില്ലാത്ത ഇടപാടുകൾ, ഉദ്യോഗസ്ഥ-സർക്കാർ ഭിന്നതകൾ, റെഗുലേറ്ററി പ്രക്രിയയിലെ കാലതാമസം – ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാകുന്നു. കെഎസ്ഇബി ചെയർമാന്മാരെ ഇടയ്ക്കിടെ മാറ്റുന്ന രീതി തന്നെ വിമർശനവിധേയമാണ്. യുഡിഎഫ് സർക്കാരിന്റെ കാലത്തെ ആദ്യ ചെയർമാൻ ആറ് മാസം മാത്രമേ ഇരുന്നുള്ളൂ എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. സ്ഥിരതയില്ലാത്ത നേതൃത്വം ദീർഘകാല ആസൂത്രണത്തെ ബാധിക്കും.

പ്രതിപക്ഷവും ജീവനക്കാരും ഫയലുകൾ പുറത്തുവിടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ന്യായമാണ്. രാജമാണിക്യത്തിന്റെ കുറിപ്പുകൾ, കെഎസ്ഇബിയുടെ ആന്തരിക കണക്കുകൾ, മന്ത്രിയുടെ നിലപാട്, മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിന്റെ ഇടപെടൽ – ഇവയെല്ലാം പരസ്യമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടണം. സുതാര്യതയില്ലാത്ത ഏത് ഇടപാടും സംശയത്തിന് ഇടയാക്കും. അതേസമയം, പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ വേഗത്തിലുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണെന്നും സർക്കാർ വാദിക്കുന്നു. രണ്ട് വശങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ജനങ്ങൾക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത, താങ്ങാവുന്ന വൈദ്യുതി ഉറപ്പാക്കുകയാണ് യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം. ഈ തർക്കം അത് നേടാനുള്ള വഴിയിലെ മറ്റൊരു തടസ്സമായി മാറരുത്. പുതിയ ചെയർമാൻ എൻ. പ്രശാന്ത് സ്പോർട്സ് ചുമതലയും തുടരും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രതിസന്ധി എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന് നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ദീർഘകാലത്തേക്ക് കേരളം സ്വയം പര്യാപ്തതയിലേക്ക് നീങ്ങണം. ഹൈഡ്രോ, സോളാർ, വിൻഡ്, സ്റ്റോറേജ് എന്നിവയുടെ സമഗ്ര ആസൂത്രണം അനിവാര്യമാണ്. വൈദ്യുതി വാങ്ങൽ ഒരു താത്കാലിക പരിഹാരമേ ആകൂ. അത് ദീർഘകാല നയമായി മാറരുത്.

ഈ സംഭവം ഒരു പാഠമാണ്. വൈദ്യുതി എന്നത് വെറും സാങ്കേതിക വിഷയമല്ല. അത് രാഷ്ട്രീയവും, സാമ്പത്തികവും, സാമൂഹികവുമായ ഒരു വിഷയമാണ്. ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നതിനാൽ ഏറ്റവും സുതാര്യമായ രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടണം. ഫയലുകൾ പുറത്തുവരുകയും സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം നടക്കുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ സത്യം വ്യക്തമാകൂ. അതുവരെ ഈ തർക്കം കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന അധ്യായമായി നിലനിൽക്കും. ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ഇനിയും പല തടസ്സങ്ങളുണ്ടാകാം. എന്നാൽ സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും മാത്രമേ യഥാർത്ഥ പരിഹാരമാകൂ.