ധാരണാപത്രത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം​കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി സ്കൂൾസ് ഫോർ റൈസിംഗ് ഇന്ത്യ (പി.എം. ശ്രീ) പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സംസ്ഥാന സർക്കാർ കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയവുമായി ഒപ്പിട്ട ധാരണാപത്രം നിലവിൽ കേരളത്തിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയിരിക്കുകയാണ്. പദ്ധതിയിൽ ചേർന്നതിനെതിരെ മുന്നണിയിൽ നിന്നുൾപ്പെടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾ ഉയരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, സംസ്ഥാനത്തിന് ഈ കരാറിൽ നിന്ന് സ്വമേധയാ പിന്മാറാൻ കഴിയുമോ എന്നതിലാണ് പ്രധാന തർക്കം നിലനിൽക്കുന്നത്. ധാരണാപത്രത്തിന്റെ ആറാം പേജിൽ (അഥവാ ബന്ധപ്പെട്ട ഭാഗങ്ങളിൽ) വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ, പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറാനുള്ള അധികാരം സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് നൽകുന്നില്ലെന്നാണ് പ്രാഥമികമായി മനസ്സിലാക്കുന്നത്.

​ധാരണാപത്രത്തിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ

​പി.എം. ശ്രീ പദ്ധതിയുടെ ധാരണാപത്രത്തിൽ (MoU) കരാർ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും തർക്കപരിഹാരത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള പ്രധാന ഉപാധികൾ ഇങ്ങനെയാണ്:

​കേന്ദ്രത്തിനുള്ള പിന്മാറ്റ അധികാരം (Termination by Centre)

​പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറാനുള്ള അധികാരം കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന് മാത്രമായി നിജപ്പെടുത്തുന്ന വ്യവസ്ഥയാണിത്.
​വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിനും മന്ത്രാലയത്തിനും (DOSE&L, MoE, GoI) പൊതുതാൽപ്പര്യം മുൻനിർത്തി 30 ദിവസത്തെ നോട്ടീസ് നൽകി ഈ കരാർ റദ്ദാക്കാനോ, അവസാനിപ്പിക്കാനോ, പിൻവലിക്കാനോ ഉള്ള അധികാരം നിക്ഷിപ്തമാണ്.
​ഈ വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം, സംസ്ഥാന സർക്കാരുമായി ഒപ്പിട്ട കരാർ ഏകപക്ഷീയമായി അവസാനിപ്പിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് പൂർണ്ണമായ നിയമപരമായ അധികാരം നൽകിയിരിക്കുന്നു. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് സമാനമായ അധികാരം നൽകുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥ ഈ ഭാഗത്ത് പറയുന്നില്ല.

​കരാർ ഭേദഗതി (Amendment, Alteration or Modification)

​കരാറിലെ നിബന്ധനകളിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥയാണിത്.
​കരാറിലെ നിബന്ധനകളിൽ എന്തെങ്കിലും ഭേദഗതികളോ, മാറ്റങ്ങളോ, പരിഷ്കാരങ്ങളോ വരുത്തുകയാണെങ്കിൽ, അത് ഇരു പാർട്ടികളുടെയും പരസ്പര സമ്മതത്തിലൂടെ ആയിരിക്കണം.
​പദ്ധതിയുടെ നിബന്ധനകൾ മാറ്റണമെങ്കിൽ ഇരു പാർട്ടികൾക്കും തുല്യമായ പങ്കാളിത്തം ആവശ്യമാണ്.  സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ഒറ്റയ്ക്ക് കരാർ വ്യവസ്ഥകൾ മാറ്റാൻ സാധ്യമല്ല.

​ തർക്കപരിഹാരം (Dispute Resolution)

​കരാർ സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ അത് പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമാണ് ഈ വ്യവസ്ഥയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.
​കരാറിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിലോ, നിബന്ധനകളിലോ, നടത്തിപ്പിലോ എന്തെങ്കിലും തർക്കങ്ങളോ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങളോ ഉണ്ടായാൽ, ഇരു പാർട്ടികളും സൗഹൃദപരമായി വിഷയം പരിഹരിക്കാൻ സാധ്യമായ എല്ലാ നടപടികളും സ്വീകരിക്കും. കൂടാതെ, തക്കതായ പ്രതിവിധി തേടാൻ ഡൽഹി അധികാരപരിധിയിലുള്ള ഉചിതമായ ഫോറത്തെ സമീപിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും പാർട്ടികൾക്കുണ്ടാകും.
​സംസ്ഥാന സർക്കാർ പദ്ധതിയുമായി മുന്നോട്ട് പോകാതിരിക്കുകയോ, പിന്മാറാൻ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അത് കരാറിന്റെ 'നടത്തിപ്പുമായി' ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കമായി കണക്കാക്കപ്പെടാനും, അതിന്റെ നിയമപരമായ പരിഹാരത്തിനായി ഡൽഹിയിലെ കോടതിയെ സമീപിക്കാനും കേന്ദ്രത്തിന് ഈ വ്യവസ്ഥ അവസരം നൽകിയേക്കാം.

​സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ നിലപാടും നിയമപരമായ സാധ്യതകളും

​കരാർ ഏകപക്ഷീയമായി അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള വ്യക്തമായ അധികാരം ധാരണാപത്രത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിലും, സംസ്ഥാന സർക്കാർ ഇതിനെ നിയമപരമായി മറികടക്കാൻ ശ്രമിക്കുമെന്നാണ് സൂചന.

​സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വാദം: 

കേന്ദ്ര ഫണ്ട് നഷ്ടപ്പെടുത്താതിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് കരാർ ഒപ്പിട്ടതെന്നും, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തനത് വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യില്ലെന്നും വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. കൂടിയാലോചനകളിലൂടെയും പരസ്പര ധാരണയോടെയും പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ടെന്നും അതിനായി നിയമോപദേശം തേടിയെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു.

എതിർപ്പുന്നയിക്കുന്നവരുടെ ആവശ്യം: 

ഇടതുമുന്നണിയിലെ ചില കക്ഷികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ, ഇതൊരു രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനമായി കണക്കാക്കി, കേന്ദ്രത്തിന് നോട്ടീസ് നൽകി കരാർ റദ്ദാക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ തേടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം സംസ്ഥാനത്ത് നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള ചുവടുവെപ്പാണ് പി.എം. ശ്രീ പദ്ധതി എന്നും, അത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഫെഡറൽ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു.​നിലവിലെ ധാരണാപത്രത്തിലെ സാങ്കേതിക വ്യവസ്ഥകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ഏകപക്ഷീയമായി പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറാനുള്ള അധികാരം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്മാറാൻ ശ്രമിച്ചാൽ, അത് ധാരണാപത്രത്തിന്റെ ലംഘനമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാനും, 'തർക്കപരിഹാര' വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം കേന്ദ്രത്തിന് നിയമപരമായ വെല്ലുവിളിയുയർത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്.

​പദ്ധതിയിൽ തുടരണോ വേണ്ടയോ എന്നതിലുള്ള അന്തിമ തീരുമാനം ഇനി രാഷ്ട്രീയമായ ഒരു സമവായത്തിലൂടെയോ, അല്ലെങ്കിൽ ധാരണാപത്രത്തിലെ 'തർക്കപരിഹാര' വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം നിയമപരമായ പോരാട്ടത്തിലൂടെയോ മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ. കേന്ദ്രഫണ്ട് വേണ്ടെന്ന് വെച്ച്, ഏകപക്ഷീയമായി കരാർ റദ്ദാക്കിയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന നിയമപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് പ്രധാനമാണ്. അതിനാൽ, മുന്നണിയിലെ ഭിന്നതകൾ പരിഹരിച്ച് ഒരു രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനം എടുക്കുക എന്നതാകും സർക്കാരിന് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി.