തിരുവനന്തപുരം:​തലചായ്ക്കാൻ ഒരു തുണ്ട് ഭൂമിക്കും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനും വേണ്ടി കാടിന്റെ മക്കൾ നടത്തിയ ഐതിഹാസിക പോരാട്ടമായിരുന്നു 2003-ൽ നടന്ന മുത്തങ്ങ ഭൂസമരം. 2001-ൽ പട്ടിണിമരണങ്ങളെ തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരത്ത് നടന്ന കുടിൽകെട്ടി സമരത്തിന് ശേഷം, ആദിവാസികൾക്ക് ഭൂമി നൽകുമെന്ന സർക്കാരിന്റെ കരാർ ലംഘിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴാണ് സി.കെ. ജാനുവിന്റെയും എം. ഗീതാനന്ദന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ ആദിവാസി ഗോത്രമഹാസഭ വയനാട്ടിലെ മുത്തങ്ങ വനത്തിൽ സമരം ആരംഭിച്ചത്.  
​എന്നാൽ അർഹതപ്പെട്ട അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ശബ്ദമുയർത്തിയ ആദിവാസി ജനതയ്ക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്നത് കടുത്ത പോലീസ് നടപടിയും വെടിവയ്പ്പുമായിരുന്നു. തകരപ്പാടി വനത്തിൽ നടന്ന സംഭവങ്ങളിൽ ആദിവാസി യുവാവായ ജോഗിയും ഡ്യൂട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വിനോദും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
​ഈ സമരത്തിന് കാൽ നൂറ്റാണ്ടോടടുക്കുമ്പോഴും, വയനാട് സെഷൻസ് കോടതിയുടെ വിധി വന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലും പ്രധാന ചോദ്യം ബാക്കിയാവുകയാണ്: രണ്ടു ജീവനുകൾ ബലിനൽകിയ, വലിയ പീഡനങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ഈ സമരത്തിലൂടെ ആദിവാസി സമൂഹം എന്താണ് നേടിയത്?
​1. പോരാട്ടത്തിലൂടെ ലഭിച്ച നേട്ടങ്ങൾ
​മുത്തങ്ങ സമരം ഭൗതികമായ തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ടെങ്കിലും, കേരളീയ പൊതുസമൂഹത്തിലും ഭരണകൂട വ്യവസ്ഥയിലും വലിയ ചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ അതിന് സാധിച്ചു:
​ഭൂമി ഒരു അവകാശമെന്ന തിരിച്ചറിവ്: ആദിവാസികളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ കേവലം പട്ടിണിമാറ്റാനുള്ള "ആനുകൂല്യങ്ങളോ" സ സൗജന്യങ്ങളോ അല്ല, മറിച്ച് അത് അവരുടെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ അവകാശമാണെന്ന് (Land Rights) പൊതുസമൂഹത്തെയും ഭരണകൂടത്തെയും അംഗീകരിപ്പിക്കാൻ മുത്തങ്ങ സമരത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
​ഭൂമി വിതരണവും പട്ടയങ്ങളും: സമരത്തിന് ശേഷം വന്ന സർക്കാരുകൾക്ക് ആദിവാസികളുടെ ഭൂപ്രശ്നം അവഗണിക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്ഥിതിയായി. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലായി ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ ഭൂമി തിരിച്ചറിയുകയും പല കുടുംബങ്ങൾക്കും ഭൂമിയും പട്ടയവും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.  
​വന അവകാശ നിയമത്തിന്റെ (Forest Rights Act - 2006) സ്വാധീനം: മുത്തങ്ങ സമരം സൃഷ്ടിച്ച ദേശീയതലത്തിലുള്ള വലിയ ചർച്ചകൾ, വനാവകാശ നിയമം പോലെയുള്ള കേന്ദ്ര നിയമങ്ങൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുത്തുന്നതിലേക്കും ഗോത്രജനതയുടെ കാടിന്മേലുള്ള അവകാശം അംഗീകരിക്കുന്നതിലേക്കും വഴിതെളിച്ചു.
​ആത്മാഭിമാനവും രാഷ്ട്രീയ സംഘാടനവും: നൂറ്റാണ്ടുകളായി ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെട്ട ഗോത്രവിഭാഗങ്ങൾ സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾക്കായി സംഘടിക്കാനും, സ്വന്തമായി നേതാക്കളെ സൃഷ്ടിച്ച് ഭരണകൂടത്തോട് നേരിട്ട് സംവദിക്കാനും പ്രാപ്തരായി.
​2. ബാക്കിയായ കയ്പേറിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ
​നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ, സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത സാധാരണക്കാരായ ആദിവാസികൾക്ക് ലഭിച്ച മുറിവുകളും നഷ്ടങ്ങളും നിഷേധിക്കാൻ കഴിയില്ല:
​പൂർണമായി ലഭിക്കാത്ത വാഗ്ദാനങ്ങൾ: സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പല കുടുംബങ്ങൾക്കും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത കൃഷിഭൂമിയോ വാസയോഗ്യമായ സ്ഥലമോ ഇന്നും പൂർണമായി ലഭിച്ചിട്ടില്ല. നൽകിയ ഭൂമി പലതും പാറക്കെട്ടുകളും കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമല്ലാത്തവയുമായിരുന്നു എന്ന പരാതി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.  
​നീണ്ട നിയമപോരാട്ടവും ശാരീരിക ദുരിതങ്ങളും: പതിറ്റാണ്ടുകളോളം നീണ്ട കേസും കോടതി കയറിയിറങ്ങലും അവരുടെ ജീവിതവും സാമ്പത്തികാവസ്ഥയും തകർത്തു. പോലീസിന്റെ മർദ്ദനമേറ്റ പലരും ഇന്നും വിട്ടുമാറാത്ത രോഗങ്ങളാലും മാനസിക ആഘാതങ്ങളാലും ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നു.
​ജീവനുകളുടെ നഷ്ടം: സമരത്തിന്റെ പേരിൽ ഇല്ലാതായത് രണ്ട് മനുഷ്യജീവനുകളാണ്. കുടുംബങ്ങളുടെ അത്താണി നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ ദുരന്തം ഇന്നും അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർ അനുഭവിക്കുന്നു.  
​നിഗമനം
​മുത്തങ്ങ സമരം കേവലം ഒരു തോൽവിയോ ജയമോ ആയി ചുരുക്കിക്കാണാൻ കഴിയില്ല. നിയമപരമായും ഭൗതികമായും ഗോത്രവർഗക്കാർക്ക് വലിയ വില നൽകേണ്ടി വന്നുവെന്നത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. എന്നാൽ, കേരളത്തിലെ ആദിവാസി ഭൂപ്രശ്നത്തെ ഭരണകൂടത്തിന് ഇനി കണ്ടില്ലെന്ന് നടിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ഐതിഹാസികമായ അതിജീവന പോരാട്ടമായിരുന്നു അത്.  
​ചോരയിൽ മുങ്ങിയെങ്കിലും, സ്വന്തം മണ്ണിൽ വിത്ത് വിതയ്ക്കാനും ആത്മാഭിമാനത്തോടെ തലയുയർത്തി ജീവിക്കാനും ആദിവാസി ജനത നടത്തിയ ആ പോരാട്ടം കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിൽ മായ്ച്ചു കളയാനാവാത്ത അധ്യായമായി നിലനിൽക്കുന്നു.