​ന്യൂഡൽഹി: ജഡ്ജിമാർ ദൈവങ്ങളല്ലെന്നും അവർക്കും തെറ്റുപറ്റാമെന്നും ഓർമ്മിപ്പിച്ച് സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജി ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് കരോൾ. തന്റെ ഔദ്യോഗിക സേവനത്തിന്റെ അവസാന ദിനത്തിൽ നൽകിയ യാത്രയയപ്പ് സന്ദേശത്തിലാണ്, നീതിന്യായ നിർവ്വഹണത്തിൽ എളിമയും അനുകമ്പയും ഉറച്ചുനിൽക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞത്.
​തൊഴിലിലെ എളിമയെയും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളെയും ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജസ്റ്റിസ് കരോൾ പങ്കുവെച്ച പ്രധാന ആശയങ്ങൾ:
​മനുഷ്യനെ കാണുക, ഹർജിയെ മാത്രമല്ല: ഹർജികളിലെ വസ്തുതകൾക്കപ്പുറം അതിന് പിന്നിൽ നിൽക്കുന്ന വ്യക്തി അനുഭവിച്ച വേദനയും പ്രതീക്ഷയും കാണാൻ ന്യായാധിപന്മാർക്ക് കഴിയണം. നിയമം ശരിയായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനൊപ്പം അത് നീതിപൂർവ്വമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയാണ് പ്രധാനം.
​അധികാരമല്ല, വിനയമാണ് പ്രധാനം: ന്യായാധിപന്റെ കസേര അധികാരത്തിന്റെ ചിഹ്നമല്ല, മറിച്ച് ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും എളിമയുടെയും പ്രതീകമാണ്. പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെയും സാധാരണക്കാരുടെയും ശബ്ദം കേൾക്കാൻ കോടതികൾക്ക് ബാധ്യതയുണ്ട്.
​യുവ അഭിഭാഷകർക്കുള്ള ഉപദേശം: കോടതിമുറികളെ ഭയപ്പെടാതെ തയ്യാറെടുപ്പ്, നിഷ്പക്ഷത, മര്യാദ, തത്ത്വദീക്ഷ എന്നിവയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകണം. ഭരണഘടനയെ വെറുതെ ഉദ്ധരിക്കുകയല്ല, അതിനെ ജീവിതത്തിൽ പകർത്തുതയാണ് വേണ്ടത്.
​ദിനംപ്രതിയുള്ള ജീവിതത്തിൽ നീതി: പ്രതികരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു നിമിഷം ആലോചിക്കുക, മറ്റുള്ളവരെ ആദരിക്കുക, ക്ഷമിക്കാൻ തയ്യാറാവുക തുടങ്ങിയ ചെറിയ കാര്യങ്ങളിലൂടെ ഓരോ വ്യക്തിക്കും സമൂഹത്തിൽ നീതി നടപ്പാക്കാനാകും.
​1986-ൽ അഭിഭാഷകനായി സുപ്രീം കോടതിയിൽ കാലുകുത്തിയതു മുതലുള്ള നാല് പതിറ്റാണ്ടുകാലത്തെ നിയമജീവിതം അനുസ്മരിച്ച അദ്ദേഹം, ബാറിലെ അംഗങ്ങൾക്കും സഹന്യായാധിപന്മാർക്കും ജീവനക്കാർക്കും കുടുംബത്തിനും നന്ദി അറിയിച്ചാണ് പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിച്ചത്.