ന്യൂഡൽഹി:​ഇരുപത്തിയൊന്ന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു കോടതി മുറിയിൽ ആരംഭിച്ച നിയമപോരാട്ടം. അന്ന് ആ കുറ്റകൃത്യത്തിൽ പങ്കാളിയായെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരു മനുഷ്യന് കോടതി തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചു. വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി, ജയിൽ കമ്പഴികൾക്കുള്ളിൽ ജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം അയാൾ തള്ളിനീക്കി. എന്നാൽ, കാൽനൂറ്റാണ്ടിനോടടുക്കുമ്പോൾ ആ ശിക്ഷാവിധി വെറും കടലാസുതുണ്ടായി മാറുന്നു—കാരണം, അന്ന് ആ മനുഷ്യൻ നിയമത്തിന്റെ കണ്ണിൽ ഒരു കുട്ടിയായിരുന്നു!
​കുറ്റകൃത്യം നടക്കുമ്പോൾ പ്രായപൂർത്തിയായിരുന്നില്ലെന്ന കണ്ടെത്തലിനെ തുടർന്ന്, ഒരു വ്യക്തിയുടെ 21 വർഷത്തെ ശിക്ഷ റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ട് സുപ്രീം കോടതി നടത്തിയ നിർണ്ണായക നിരീക്ഷണങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ നിയമരംഗത്ത് വലിയ ചർച്ചയാകുന്നത്. ജസ്റ്റിസ് പ്രശാന്ത് കുമാർ മിശ്ര, ജസ്റ്റിസ് ശ്രീ ചന്ദ്രശേഖർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 'മഹാവീർ @ അൻവിഷ് വേഴ്സസ് മധ്യപ്രദേശ് സംസ്ഥാനം' കേസിൽ ഈ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്.
​പോലീസിന്റെയും കോടതികളുടെയും കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന കണ്ടെത്തലുകൾ
​സുപ്രീം കോടതിയിൽ പോലും ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആളാണെന്ന വാദം (Juvenility claim) ആദ്യമായി ഉന്നയിക്കപ്പെടുന്ന കേസുകൾ വർദ്ധിച്ചുവരുന്നതിൽ ബെഞ്ച് ഗൗരവമായ ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി. പോലീസിന്റെയും വിചാരണക്കോടതികളുടെയും ഭാഗത്തുനിന്നും ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ആക്ടുകൾ (JJA) നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ വൻ വീഴ്ചയാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നതെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
​കേസിൽ പ്രതിയെ എങ്ങനെയെങ്കിലും കുടുക്കുക എന്നതിലാണ് പലപ്പോഴും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ശ്രദ്ധയെന്നും, കോടതികളിൽ ഹാജരാക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ പ്രായം കൃത്യമായി പരിശോധിക്കുന്നതിൽ വിചാരണക്കോടതികൾ പരാജയപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നും കോടതി കുറ്റപ്പെടുത്തി.
​കുട്ടികൾ കുറ്റവാളികളല്ല, സാഹചര്യങ്ങളുടെ ഇരകൾ
​നിയമവുമായി സംഘർഷത്തിലാകുന്ന ഒരു കുട്ടി സ്വാഭാവികമായും ജനിക്കുന്നത് ക്രിമിനൽ പശ്ചാത്തലത്തിലല്ല. മറിച്ച്, ദാരിദ്ര്യം, കുടുംബത്തിന്റെ പിന്തുണയില്ലായ്മ, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഇരകളായിട്ടാണ് അവർ മാറുന്നത്. കുട്ടികളെ സ്ഥിരമായി കുറ്റവാളികളായി മുദ്രകുത്തി അകത്തിടുകയല്ല, മറിച്ച് അവരെ സമൂഹത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുകയും പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയുമാണ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കടമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
​ഏത് ഘട്ടത്തിലും നീതി തേടാം
​ഈ വിധിയിലൂടെ സുപ്രീം കോടതി വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട മറ്റൊരു നിയമവശം കൂടി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ആളാണെന്ന വാദം ക്രിമിനൽ കേസുകളുടെ അന്തിമ വിധിക്ക് ശേഷവും ഏത് ഘട്ടത്തിലും ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്. പ്രായം തെളിയിക്കുന്ന ആധികാരിക രേഖകൾ കൈയിലുണ്ടെങ്കിൽ, കേസ് വൈകിപ്പിച്ചു എന്നതിന്റെ പേരിൽ മാത്രം നിയമം നൽകുന്ന ഇത്തരം സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ഒരു കുട്ടിക്കും നിഷേധിക്കപ്പെടാൻ പാടില്ല.
​വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ലഭിച്ച ഈ നീതി ആ മനുഷ്യന്റെ നഷ്ടപ്പെട്ട കാലഘട്ടം തിരികെ നൽകില്ലെങ്കിലും, നമ്മുടെ അന്വേഷണ-ന്യായീകരണ സംവിധാനങ്ങളിൽ വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി .