ശ്രീകൃഷ്ണഭക്തർ ഏറെ ഭക്തിപൂർവം ആചരിക്കുന്ന ജന്മാഷ്ടമി വ്രതം ഇത്തവണ സെപ്റ്റംബർ 4 വെള്ളിയാഴ്ച്ചയാണ്. അഷ്ടമി–രോഹിണി സംഗമമായി എത്തുന്ന ജന്മാഷ്ടമി ദിനത്തിൽ ബാല​ഗോപാലനെ അലങ്കരിച്ചും ഭജനകൾ ആലപിച്ചും നിശീഥകാലത്ത് പൂജ നടത്തിയും ഭക്തർ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിൽ പങ്കുചേരും. എന്നാൽ വ്രതത്തിന്റെയും പൂജയുടെയും ഭാഗമായി അറിയാതെയോ അശ്രദ്ധമായോ ചെയ്യുന്ന ചില കാര്യങ്ങൾ ആചാരപരമായ രീതികൾക്ക് വിരുദ്ധമാകാം. വ്രതത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ആത്മനിയന്ത്രണവും ഭക്തിയുമാണ്. അതിനാൽ ജന്മാഷ്ടമി ദിനത്തിൽ ഒഴിവാക്കേണ്ട പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ ഇവയാണ്.

1. വ്രതം നേരത്തെ അവസാനിപ്പിക്കരുത്

പലരും അർധരാത്രിയോടെ ജന്മാഷ്ടമി വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതാണ് പതിവ്. എന്നാൽ വ്രതാനുഷ്ഠാനം ഓരോ പ്രദേശത്തെയും കുടുംബത്തിലെയും ക്ഷേത്രത്തിലെയും ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം. നിശീഥ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന രീതിയും ചിലയിടങ്ങളിൽ പിന്തുടരുന്നു. അതിനാൽ കൃത്യമായ ആചാരം മനസ്സിലാക്കി അതനുസരിച്ച് മാത്രം വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.

2. നിശീഥകാല പൂജ ഒഴിവാക്കരുത്

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന പൂജാകാലമായാണ് നിശീഥകാലം കണക്കാക്കുന്നത്. 2026-ൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നിശീഥ മുഹൂർത്തം രാത്രി 11.57 മുതൽ 12.43 വരെ ആണ്. നോയിഡയിൽ ഇത് രാത്രി 11.57 മുതൽ 12.42 വരെ തുടരും. ഓരോ നഗരത്തിനും സമയത്തിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടാകാം. പൂജയ്ക്കാവശ്യമായ അലങ്കാരങ്ങളും മറ്റു ദ്രവ്യങ്ങളുമെല്ലാം നേരത്തെ ഒരുക്കിവയ്ക്കുന്നത് പൂജാസമയത്ത് തിരക്ക് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കും.

3. വ്രതം ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടാക്കി മാറ്റരുത്

വ്രതം ഭക്തിയിലേക്ക് മനസ്സിനെ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ളതാണ്; അനാവശ്യമായി ശരീരത്തെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാനുള്ളതല്ല. പ്രായമായവർ, ഗർഭിണികൾ, രോഗികൾ, മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവർ തുടങ്ങിയവർ കർശനമായ നിർജല വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ആരോഗ്യസ്ഥിതി പരിഗണിക്കണം. സ്വന്തം ആരോഗ്യനിലയ്ക്കും കുടുംബാചാരങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് പഴങ്ങൾ, പാൽ, വെള്ളം തുടങ്ങിയവയോ വ്രതത്തിന് അനുവദനീയമായ ഭക്ഷണങ്ങളോ കഴിക്കാം.

4. വ്രതസമയത്ത് സാധാരണ ധാന്യഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കാം

പല ജന്മാഷ്ടമി വ്രതരീതികളിലും ധാന്യങ്ങളും ധാന്യവിഭവങ്ങളും ഒഴിവാക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. പകരം പഴങ്ങൾ, പാലുൽപന്നങ്ങൾ, നട്ട്സ് തുടങ്ങിയ വ്രതത്തിന് അനുവദനീയമായ ഭക്ഷണങ്ങളാണ് കഴിക്കുന്നത്. പൂജയ്ക്കായി തയ്യാറാക്കുന്ന വിഭവങ്ങൾ ഓരോ കുടുംബത്തിന്റെയും ആചാരമനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം.

5. ദേഷ്യം, പരദൂഷണം, തർക്കങ്ങൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കുക

പകൽ മുഴുവൻ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം ദേഷ്യപ്പെടുകയും മറ്റുള്ളവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും തർക്കങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് വ്രതത്തിന്റെ ആത്മീയ ലക്ഷ്യത്തിന് യോജിച്ചതല്ല. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശങ്ങളും ഓർമിക്കുന്ന ദിനമാണ് ജന്മാഷ്ടമി. അതിനാൽ അനാവശ്യ വിമർശനങ്ങൾ, അസൂയ, പരദൂഷണം, ഓൺലൈൻ തർക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഒഴിവാക്കി മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാനും ജപത്തിലും പ്രാർഥനയിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനും ശ്രമിക്കാം.

6. പൂജ ധൃതിയിൽ ചെയ്യരുത്

പൂജ വെറുമൊരു ചടങ്ങായി തീർക്കാതെ ഭക്തിപൂർവം ചെയ്യുന്നതാണ് പ്രധാനം. ആചാരപ്രകാരം കൃഷ്ണാഭിഷേകം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ ബാലഗോപാലിനെ അലങ്കരിക്കുകയും പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും ദീപം തെളിയിക്കുകയും ഭോഗം സമർപ്പിക്കുകയും ആരതി നടത്തുകയും ചെയ്യാം. ദൈർഘ്യമേറിയ ചടങ്ങുകളേക്കാൾ പൂർണമായ മനസ്സോടെയുള്ള കുറച്ച് സമയത്തെ പ്രാർഥനയ്ക്കും ജപത്തിനും കൂടുതൽ ആത്മീയ പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം.

7. ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഭ​ഗവാന് സമർപ്പിക്കാൻ മറക്കരുത്

പരമ്പരാഗത വിശ്വാസപ്രകാരം ശ്രീകൃഷ്ണനായി തയ്യാറാക്കുന്ന ഭക്ഷണം ആദ്യം ഭഗവാന് സമർപ്പിച്ച ശേഷമാണ് പ്രസാദമായി കഴിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന സമയത്തും ഭോഗം സമർപ്പിക്കുന്നതിലും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകണം. വ്രതവും പൂജയും ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കൊപ്പം ഭക്തിയോടെയും ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെയും നടത്തുന്നതാണ് പ്രധാനമെന്ന് വിശ്വാസികൾ ഓർക്കണം.