സിറിയയിലെ അഭയാർഥി ക്യാംപിൽ കഴിയുന്ന ഐഎസ് വധു ഷമീമ ബീഗം വീണ്ടും വാർത്തകളിൽ നിറയുന്നു. ഇരുപത്താറുകാരിയായ ഷമീമയ്ക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് മണ്ണിലേക്ക് മടങ്ങിവരാനുള്ള സാധ്യതകൾ വീണ്ടും ഉയർന്നിരിക്കുകയാണ് എന്നാണ് പുറത്തുവരുന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ. ബ്രിട്ടന്റെ തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ നയങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിച്ച കമ്മീഷൻ സമർപ്പിച്ച പുതിയ റിപ്പോർട്ടിലാണ് ഇതുസംബന്ധിച്ച് സുപ്രധാന വിവരങ്ങളുള്ളത്. ഷമീമയെയും മറ്റ് ബ്രിട്ടിഷ് പൗരന്മാരെയും സിറിയൻ തടങ്കൽ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ തുടരാൻ അനുവദിക്കുന്നത് രാജ്യാന്തര തലത്തിൽ ബ്രിട്ടന്റെ പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് തിരിച്ചടിയാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

 ‘ബ്രിട്ടന്റെ ഗ്വാണ്ടനാമോ’ എന്ന വിമർശനത്തിന് വഴിവെക്കുന്നതായ ഈ നിലപാട് മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനമാണെന്നും അവരെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ സർക്കാർ നടപടിയെടുക്കണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.  2015ൽ തന്റെ 15-ാം വയസ്സിൽ ഐഎസിൽ ചേരാനായാണ് ഷമീമ ബീ​ഗം വീടുവിട്ടത്. തുടർന്ന് 2019ൽ പൗരത്വം റദ്ദാക്കിയതിനെ തുടർന്ന് ആറ് വർഷമായി നിയമപോരാട്ടം തുടരുകയാണ് ഈ യുവതി.

മൂന്ന് വർഷത്തെ അന്വേഷണത്തിനുശേഷം വിദഗ്ധ പാനൽ സമർപ്പിച്ച ഈ റിപ്പോർട്ടിൽ മടങ്ങിയെത്തുന്നവർക്കായി പ്രത്യേക മേൽനോട്ട സംവിധാനവും പുനരധിവാസ-സംയോജന പരിപാടിയും ഒരുക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. നിലവിൽ സിറിയൻ ക്യാംപുകളിൽ 70ഓളം ബ്രിട്ടിഷ് പൗരന്മാർ—ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളും കുട്ടികളുമാണ്—തടങ്കലിൽ കഴിയുന്നുവെന്നാണ് കണക്ക്. ‘വൃത്തിഹീനമായ’ ക്യാംപിൽ കഴിയുന്ന ഷമീമയുടെ തിരിച്ചുവരവിനെ കുറിച്ചുള്ള വിവാദം റിപ്പോർട്ടിനെ തുടർന്ന് വീണ്ടും ചൂടുപിടിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

ആരാണ് ഷമീമ ബീ​ഗം

അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വർഷങ്ങളായി ചർച്ചയാകുന്ന പേരാണ് ഷമീമ ബീഗം. ഒരിക്കൽ ബ്രിട്ടനിലെ സാധാരണ കൗമാരക്കാരിയായിരുന്ന ഷമീമ, പിന്നീട് ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് (ഐഎസ്) ഭീകരസംഘടനയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായ സിറിയിലേക്ക് കടന്നു. ഇതോടെയാണ് ലോകശ്രദ്ധയുടെ കേന്ദ്രമായി ഈ യുവതി മാറിയത്. അവിടെ ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് ഭീകരനെ വിവാഹം കഴിച്ചതും, കുട്ടികളെ പ്രസവിച്ചതും, പിന്നീട് ക്യാംപുകളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടന്നതുമൊക്കെ ഷമീമയുടെ ജീവിതത്തെ വിവാദങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ-നിയമ പോരാട്ടങ്ങളുടെയും വലയത്തിലാക്കി.

ഐഎസിലേക്കുള്ള ഷമീമയുടെ യാത്ര

2015 ഫെബ്രുവരിയിൽ 15-ാം വയസ്സിൽ, ലണ്ടനിലെ ബെത്ത്‌നൽ ഗ്രീൻ അക്കാദമിയിലെ സഹപാഠികളായ അമിറ അബാസി, കദീസ സുഹൈർ എന്നിവരോടൊപ്പം തുർക്കി വഴിയാണ് ഷമീമ സിറിയയിലേക്ക് പോയത്. ഐഎസിന്റെ ഓൺലൈൻ പ്രചാരണങ്ങളാണ് അവരെ സ്വാധീനിച്ചതെന്ന് പിന്നീട് അന്വേഷണങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. സിറിയയിലെത്തിയ ശേഷം ഐഎസ് പോരാളിയായ ഡച്ച് പൗരൻ യാഗോ റീഡൈജുമായി വിവാഹം. 

ഐഎസിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള രഖയിൽ കഴിയുന്ന കാലയളവിൽ ഷമീമ മൂന്ന് കുട്ടികളെ പ്രസവിച്ചു. എന്നാൽ ദുരന്തം തുടർന്നു—മൂന്നു കുട്ടികളും അനാരോഗ്യത്തെ തുടർന്ന് മരണപ്പെട്ടു. ഐഎസ് തകർന്നതോടെ 2019ൽ ഷമീമയെ മറ്റ് കുടുംബങ്ങളോടൊപ്പം സിറിയയിലെ അൽ-റോജ് ക്യാംപിലേക്ക് മാറ്റി. ഭക്ഷണം, മരുന്ന്, സുരക്ഷ എന്നിവ ഒന്നുമില്ലാത്ത രോഗങ്ങളും തർക്കങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്ന ഈ ക്യാംപുകൾ പിന്നീട് “യുദ്ധകാല ഗ്വാണ്ടനാമോ” എന്ന പേരിൽ പരിഹസിക്കപ്പെട്ടു.

പൗരത്വം നഷ്ടമാകൽ

2019-ൽ ബ്രിട്ടൻ ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറി സാജിദ് ജാവിദ്, ഷമീമ ബീഗത്തിന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് പൗരത്വം റദ്ദാക്കി. ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയായ വ്യക്തിയെ തിരികെ സ്വീകരിക്കാൻ സാധിക്കില്ലെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വാദം. ഷമീമയുടെ അഭിഭാഷകർ ഇത് “അന്യായവും നിയമവിരുദ്ധവുമാണ്” എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അപ്പീൽ കോടതികൾ വരെ കേസെടുത്തു. എന്നാൽ വിദേശത്ത് അഭയം തേടുന്ന ഭീകര ബന്ധം ആരോപണങ്ങൾക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് കോടതികൾ ഷമീമയ്ക്കു വിരുദ്ധമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചു.

പുതിയ റിപ്പോർട്ടും തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാധ്യതയും

2025ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ യുകെ തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ നയങ്ങളുടെ അവലോകന റിപ്പോർട്ടാണ് ഷമീമയുടെ തിരിച്ചുവരവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും തുടക്കമിട്ടത്. സി.ഐ.എ–എം.ഐ6 മേഖലകളിലെ മുൻ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും നിയമ വിദഗ്ധരുമടങ്ങുന്ന പാനൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്:

• സിറിയൻ ക്യാംപുകളിൽ ബ്രിട്ടിഷുകാർ തുടരുന്നത് മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനമാണ്
• ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ബ്രിട്ടന്റെ പ്രതിഛായയ്ക്ക് കളങ്കമാകും
• ഷമീമയുൾപ്പെടെ 70ഓളം ബ്രിട്ടിഷുകാരെ തിരിച്ചെത്തിക്കണം
• മടക്കം, പുനരധിവാസം, സംയോജനം എന്നിവയടങ്ങുന്ന ദീർഘകാല സംവിധാനമൊരുക്കണം

ഈ റിപ്പോർട്ടിലൂടെ ഷമീമയുടെ കേസ് വീണ്ടും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയിലേക്ക് എത്തി

പൊതുജനാഭിപ്രായവും വിവാദങ്ങളും

ഷമീമ ബീഗത്തെ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് തിരികെ അനുവദിക്കണോ എന്നത് രാജ്യത്ത് വലിയ വിഭജനമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്.

അനുകൂല പക്ഷം:

• അവർ 15 വയസ്സിൽ വഴിതെറ്റിപ്പോയ കുട്ടിയാണ്
• അവൾക്കു ന്യായമായ വിചാരണക്കും പുനരധിവാസത്തിനും അവകാശമുണ്ട്
• പൗരത്വം റദ്ദാക്കുന്നത് ‘രണ്ടാംതരം പൗരന്മാർ’ സൃഷ്ടിക്കുന്നു

വിരുദ്ധ പക്ഷം:

• ഐഎസിൽ ചേരുന്നത് ഗുരുതര ഭീകര ബന്ധമാണ്
• ഷമീമയെ തിരിച്ചെത്തിക്കുന്നത് രാജ്യസുരക്ഷയ്‌ക്ക് ഭീഷണിയാണ്
• ഷമീമയുടെ അഭിമുഖങ്ങളിൽ ഭീകരവാദത്തോട് കരുണ കാണിക്കുന്ന നിലപാട് ആശങ്കാജനകം

ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?

ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ അന്തിമനിലപാട് ഇതുവരെ വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും പുതിയ റിപ്പോർട്ട് രാജ്യത്തിന്റെ നിലവിലെ നയത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കാമെന്ന സൂചനയാണ് നൽകുന്നത്. ഷമീമ ബീഗത്തിന്റെ കഥ ഇപ്പോഴും “ഭീകരവാദം, പൗരത്വം, മനുഷ്യാവകാശം, ദേശസുരക്ഷ” എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടൻ നേരിടുന്ന സങ്കീർണമായ ചോദ്യങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി തുടരുകയാണ്.