സിന്ധുനദിയിലെ വെള്ളം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യ നടത്തുന്ന തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങൾ പാകിസ്ഥാനെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിക്കാൻ സാധ്യതയെന്ന് റിപ്പോർട്ട്. സിഡ്നിയിലെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എക്കണോമിക്സ് ആൻഡ് പീസ് (IEP) പുറത്തിറക്കിയ പുതിയ പരിസ്ഥിതി ഭീഷണി റിപ്പോർട്ട് 2025 ലാണ് ഇതുസംബന്ധിച്ച മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത്. പാകിസ്ഥാനിലെ കൃഷിയുടെ ഏകദേശം 80 ശതമാനവും സിന്ധുനദീ ജലമേഖലയെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അതിനാൽ, ജലമൊഴുക്ക് താൽക്കാലികമായി തടയുകയോ വഴിതിരിച്ചുവിടുകയോ ചെയ്താലും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും സാമ്പത്തികസ്ഥിരതയും തകർന്നടിയാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണെന്ന് പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഏപ്രിലിൽ പഹൽഗാമിൽ നടന്ന ഭീകരാക്രമണത്തിനു പിന്നാലെയാണ് ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാനുമായി 1960ൽ ഒപ്പുവെച്ച സിന്ധുനദീജല പങ്കിടൽ കരാർ (Indus Waters Treaty) റദ്ദാക്കിയത്. ലോകബാങ്ക് മധ്യസ്ഥതയിലായിരുന്നു ആ കരാർ. അതനുസരിച്ച് സിന്ധു, ഝലം, ചിനാബ് എന്നീ നദികളിലെ വെള്ളം പാകിസ്ഥാനിന് നൽകേണ്ടത് ഇന്ത്യയുടെ ബാധ്യതയായിരുന്നു.

കരാർ റദ്ദാക്കിയതോടെ, ഈ നദികളിലെ ജലനിയന്ത്രണത്തിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കൂടുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചു. എന്നാൽ ഇന്ത്യക്ക് ആ ഒഴുക്ക് പൂർണമായി തടയാനോ വഴിതിരിച്ചുവിടാനോ കഴിയില്ലെങ്കിലും, കാർഷികസീസണിൽ ചെറിയതും തന്ത്രപരവുമായ നീക്കങ്ങൾ പാകിസ്ഥാനിലെ ജലവിതരണം താറുമാറാക്കാനാകും.

ഗുരുതര ജലക്ഷാമഭീഷണി

റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്, പാകിസ്ഥാനിലെ നിലവിലുള്ള ഡാമുകൾക്ക് വെറും 30 ദിവസത്തേക്ക് വെള്ളം ശേഖരിക്കാനുള്ള ശേഷി മാത്രമേയുള്ളൂ. അതായത്, ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ജലവിതരണതടസ്സം പോലും ആ രാജ്യത്തെ കാർഷിക ഉൽപ്പാദനത്തെയും കുടിവെള്ളവിതരണത്തെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കും.

അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ നീക്കം കൂടി സമ്മർദം കൂട്ടുന്നു

ഇതിനിടെ, പാകിസ്ഥാനെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന മറ്റൊരു നീക്കം കൂടി നടപ്പിലാക്കാനിരിക്കുകയാണ് അഫ്ഗാനിലെ താലിബാൻ സർക്കാർ. കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച കുനാർ നദിയിൽ പുതിയ ഡാം നിർമ്മിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. കുനാർ നദി പാകിസ്ഥാനിലെ കാബൂൾ–ഇന്ദുസ് ജലവിതരണ ശൃംഖലയെ പ്രധാനമായി പോഷിപ്പിക്കുന്നതാണ്. അതിനാൽ, ഈ പദ്ധതിയും പാകിസ്ഥാന്റെ ജലസുരക്ഷയ്ക്ക് പുതിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.

ജലസ്രോതസ്സുകൾ രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങളായി മാറുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ “വാട്ടർ ജിയോപ്പോളിറ്റിക്സ്” എന്ന പുതിയ അധ്യായം ആരംഭിച്ചതായി വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഇന്ത്യയ്ക്ക് സിന്ധുനദീജല നിയന്ത്രണത്തിൽ നിയമപരവും സാങ്കേതികവുമായ മേൽക്കൈ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, പാകിസ്ഥാൻ അതിന്റെ ഭൗതിക-പരിസ്ഥിതി ആശ്രിതത്വത്തിന്റെ വില ഇപ്പോഴാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്.