സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ ഇന്ത്യ നേരിട്ട ഒരു വലിയ ചോദ്യം, ഇത്രയധികം വൈവിധ്യമുള്ള ഒരു രാജ്യത്തെ എങ്ങനെ ഒന്നിപ്പിക്കാം എന്നതായിരുന്നു. ഭാഷയും സംസ്കാരവും മതങ്ങളും ചരിത്രവുമെല്ലാം വ്യത്യസ്തമായ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ഒരൊറ്റ ഭരണഘടനയുടെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയുമോ എന്നതായിരുന്നു അന്നത്തെ പ്രധാന വെല്ലുവിളി. ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമായാണ് ഇന്ത്യ ഒരു പ്രത്യേക ഫെഡറൽ മാതൃക തിരഞ്ഞെടുത്തത് – അതായത്, അധികാരമുള്ള ഒരു കേന്ദ്രവും ഒപ്പം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ സ്വയംഭരണവും. ഭരണഘടനാ ശില്പിയായ ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ ഇതിനെ "ശക്തമായ കേന്ദ്രത്തോടുള്ള ഫെഡറൽ സംവിധാനം" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.കാലം മുന്നോട്ട് പോകുന്തോറും ഈ ഫെഡറലിസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം കൂടുതൽ ദൃഢമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

ഫലവത്തായ സഹകരണം

പൊതു നന്മയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള കൂട്ടായ്മയാണ് ഫെഡറലിസം എന്ന ആശയം. ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെയും സാമൂഹികവും ഭാഷാപരവുമായ പ്രത്യേകതകളും അവരുടെ ജീവിതരീതികളും ഒരുമിച്ചാണ് ഇന്ത്യൻ ഫെഡറലിസം വളർന്നു വന്നത്. കേരളത്തിലെ പ്രാദേശിക ഭരണ മാതൃകയും തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ആരോഗ്യമേഖലയിലെ മുന്നേറ്റങ്ങളുമെല്ലാം ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
ഇത് വെറുമൊരു ഭരണഘടനാപരമായ വേർതിരിവല്ല. ഇതിനുമപ്പുറം, ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ അഭിമാനത്തോടെയും തുല്യതയോടെയും നിലകൊള്ളാനുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ആഗ്രഹമാണ് ഇന്ത്യൻ ഫെഡറലിസത്തിന്റെ ആത്മാവ്.

താളം തെറ്റുന്ന കാലം

സമീപകാലത്ത് ഫെഡറൽ ബന്ധങ്ങളിൽ ചില താളപ്പിഴകൾ സംഭവിച്ചതായി കാണാം. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ കേന്ദ്രത്തിൽ കേൾക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് പല മുഖ്യമന്ത്രിമാരും പരസ്യമായി പറയുന്നുണ്ട്. നീതി ആയോഗ് യോഗങ്ങളിൽ പോലും സഹകരണത്തിന് പകരം സംശയങ്ങൾ നിറയുന്നു.
ജിഎസ്ടി (GST) എന്ന ഒറ്റ നികുതി സമ്പ്രദായം സഹകരണ ഫെഡറലിസത്തിന് ഒരു ഉദാഹരണമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, കോവിഡ് സാഹചര്യത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നൽകേണ്ട നഷ്ടപരിഹാരം വൈകിപ്പിച്ചത് സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലെ അസമത്വം വ്യക്തമാക്കാൻ കാരണമായി.
ഗവർണർമാരുടെ ഇടപെടലുകൾ മറ്റൊരു വലിയ പ്രശ്നമായി തുടരുന്നു. സംസ്ഥാന നിയമങ്ങൾക്ക് അനുമതി നിഷേധിക്കുകയോ വൈകിപ്പിക്കുകയോ, നിയമസഭാ സമ്മേളനങ്ങൾ വിളിച്ചു ചേർക്കുന്നതിൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ നടത്തുകയോ ചെയ്യുന്ന സംഭവങ്ങൾ ഭരണഘടനാപരമായ മര്യാദയ്ക്ക് തന്നെ ഭീഷണിയാകുന്നു.

നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾ

കഴിഞ്ഞ കുറേ വർഷങ്ങളായി നിയമനിർമ്മാണത്തിൽ കേന്ദ്രം സംസ്ഥാനങ്ങളെയും അവയുടെ അധികാരങ്ങളെയും മറികടക്കുന്ന സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്നതായി സംസ്ഥാനങ്ങൾ ആരോപിക്കുന്നു. കേന്ദ്രം കൊണ്ടുവന്ന കാർഷിക നിയമങ്ങൾ (പിന്നീട് പിൻവലിച്ചു) നേരിട്ട് കൃഷിയെ ബാധിച്ചതിനാൽ ഈ ആരോപണം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെട്ടു.
ഡൽഹി സർക്കാരിന്റെ സേവനനിയന്ത്രണ അധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സുപ്രീം കോടതിയുടെ വിധികളിൽ പോലും കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധത്തിലെ ഭരണഘടനാപരമായ അതിരുകൾ വ്യക്തമായി നിർവചിച്ചിട്ടും പ്രായോഗിക തലത്തിൽ പലപ്പോഴും അവ ലംഘിക്കപ്പെടുന്നു.

രാഷ്ട്രീയമായ വെല്ലുവിളികൾ

ഇതിന് പിന്നിൽ രാഷ്ട്രീയമായ കാരണങ്ങളുമുണ്ട്. കേന്ദ്രത്തിലും സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഒരേ പാർട്ടി ഭരിക്കുമ്പോൾ, പ്രതിപക്ഷം ഭരിക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതായും ചിന്താപരമായ വിയോജിപ്പുകൾക്ക് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതായും ആരോപണങ്ങളുണ്ട്. പലപ്പോഴും സഹകരണ ഫെഡറലിസം ഒരു നിർബന്ധിത സംവിധാനമായി മാറുന്നു.
ഇത് കേവലം രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷം മാത്രമല്ല. സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള സ്വതന്ത്രമായ നയരൂപീകരണ സാധ്യതകൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ഭാരതീയ ഫെഡറൽ സ്വപ്നം എങ്ങോട്ടാണ് പോകുന്നത് എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നു.

പ്രത്യാശയുടെ പാത

എങ്കിലും, കാര്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും നിരാശാജനകമല്ല. ഇന്ത്യയുടെ ഫെഡറൽ സംവിധാനം ചരിത്രത്തിൽ പലപ്പോഴും പ്രതിസന്ധികളിൽ നിന്ന് ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അടിയന്തരാവസ്ഥ, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ, രാഷ്ട്രീയമായ വിയോജിപ്പുകൾ – ഇവയെല്ലാം മറികടക്കാൻ ജനാധിപത്യ ഇടപെടലുകളും നിയമപരമായ വഴികളും നിർണായകമായിട്ടുണ്ട്.
ഇപ്പോൾ വീണ്ടും അത്തരം ഇടപെടലുകൾ ആവശ്യമാണ്. അന്തർസംസ്ഥാന കൗൺസിലുകൾക്ക് വീണ്ടും ഊർജ്ജം നൽകണം. നീതി ആയോഗ് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന വേദിയാകാതെ, യഥാർത്ഥ സംവാദത്തിനുള്ള ഇടമായി മാറണം. ഗവർണർമാർ ഭരണഘടനാനുസൃതമായ നിലപാടുകളിലേക്ക് മടങ്ങണം. സാമ്പത്തികമായ കാര്യങ്ങളിലും അധികാര വികേന്ദ്രീകരണത്തിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയും ജാഗ്രതയും അനിവാര്യമാണ്.

 ഫെഡറലിസം എന്ന ആത്മാവ്

ഫെഡറലിസം ഒരു ഭരണവ്യവസ്ഥ മാത്രമല്ല – അതൊരു മനോഭാവം കൂടിയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി കൂടുതൽ ഫെഡറൽ ആകേണ്ടതുണ്ട്, കാരണം രാജ്യം പലവിധത്തിലുള്ള വെല്ലുവിളികളെ നേരിടുന്നുണ്ട്.
ഭാരതത്തിന്റെ ശക്തി അതിന്റെ ഏകീകരണത്തിലല്ല – മറിച്ച് അതിന്റെ വൈവിധ്യങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഫെഡറൽ ആത്മാവിലാണ്. അതിനാൽ, ഈ ആത്മാവിന് നാം ഉണർവ്വ് നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ് – നിയമങ്ങളിലൂടെ മാത്രമല്ല, അത് നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചുമാണ്.
നമ്മുടെ ഭരണഘടനയോടും ഈ സംവരണ സങ്കേതത്തോടും ഈ തലമുറ കാണിക്കേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമാനം ഫെഡറൽ ആത്മാവിന്റെ പുനരുജ്ജീവനമാണ്.