ഒരു യുവതി, ഭർത്താവ് ഉപേക്ഷിച്ച ജീവിതത്തിൽ സാമ്പത്തികമായി പരാജയപ്പെട്ട് ക്രിമിനൽ പ്രൊസീജർ കോഡ് (CrPC) സെക്ഷൻ 125 പ്രകാരം കുടുംബ കോടതിയെ സമീപിച്ചു. അവൾക്കും അവളുടെ കുട്ടിക്കും സാമ്പത്തിക സഹായം ലഭ്യമാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ഭർത്താവിനോട് ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

അവസാന വിധി വരുന്നതുവരെ അവൾക്കുള്ള താത്കാലിക ജീവനാംശം (Interim Maintenance) അനുവദിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ, കുടുംബക്കോടതി ഭർത്താവിന്റെ സാമ്പത്തിക നില പരിശോധിക്കാതെ തന്നെ താത്കാലിക സാമ്പത്തിക സഹായം അനുവദിച്ചു. എന്നാൽ, ഭർത്താവ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ച് ഇത് സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർദേശങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

രാജ്നേഷ് Vs. നെഹ - സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ

രാജ്നേഷ് വാഴ്സ് നെഹ കേസ് (Rajnesh v. Neha, (2021) 2 SCC 324) ൽ, സുപ്രീം കോടതി ഭരണംശേഷി സംബന്ധിച്ച കേസുകളിൽ ഉത്തരവ് ഉറപ്പാക്കാൻ നിർദേശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. അവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ,

ഭർത്താവും ഭാര്യയും ഒരുപോലെ അവരുടെ “സ്വത്തുക്കളുടെയും ബാധ്യതകളുടെയും വെളിപ്പെടുത്തൽ സത്യവാങ്മൂലം” (Affidavit of Disclosure of Assets and Liabilities) കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.

വ്യക്തിപരമായ വരുമാനവും സ്വത്തുക്കളും ജീവിതശൈലിയും മറ്റും ഈ സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ വ്യക്തമാക്കണം.

സാമ്പത്തിക അവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമേ ജീവനാംശം തീരുമാനിക്കാഈ നിർദ്ദേശങ്ങൾ തെറ്റായ വാദങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനും, വരുമാനത്തിന്റെയും ബാധ്യതകളുടെയും പരസ്യവിവരണം ഉറപ്പാക്കാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്.

ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി – 2025 KHC OnLine 328

ഹൈക്കോടതി ഈ കേസ് പൂർണ്ണമായി പരിശോധിച്ച് കുടുംബകോടതിയുടെ വിധി അസാധുവാണെന്ന് കണ്ടെത്തി.
വിശദീകരിച്ച്:

1. രാജ്യത്തെ എല്ലാ കോടതികളും സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2. ജീവനാംശം കേസിൽ (Interim & Final Maintenance) ഒരു വിധിയും, രണ്ടുപക്ഷത്തെയും സാമ്പത്തിക വെളിപ്പെടുത്തൽ ലഭ്യമാകാതെ പുറപ്പെടുവിക്കരുത്.
3.കുടുംബകോടതിയുടെ ഈ വിധി സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കാത്തതിനാൽ അസാധുവാണ്.

ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി ഇത് ഒരു ഔപചാരികത അല്ല, മറിച്ച് സുതാര്യമായ ന്യായവാഴ്ച ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ഒരു നിർബന്ധിത നടപടിയാണ്.

ഈ വിധിയുടെ പ്രാധാന്യം

• ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെടുന്നവർക്ക് പരമാവധി സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാം.
• ഭർത്താക്കൾ വരുമാന കുറവ് എന്ന തെറ്റായ വാദം പറഞ്ഞ് വിധിയിൽ നിന്നും ഒഴിവാകാൻ ശ്രമിക്കാനാകില്ല.
• അവകാശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നവർ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരും.

നടത്താനിരിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ

• ഇനി ജീവനാംശം നൽകുമ്പോൾ അതിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ ധാരണ വ്യക്തമായിരിക്കണം.
• സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി വെളിപ്പെടുത്തുന്ന സത്യവാങ്മൂലം ഇല്ലാതെ ജീവനാംശം നിർദേശം കൊടുക്കില്ല.
• സമത്വം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു സമുചിത വിധി ഉറപ്പാക്കും.
• ഈ വിധി ജീവനാംശം കേസുകളിൽ സമത്വം ഉറപ്പാക്കും. ഒരു പക്ഷം മറ്റൊരുകക്ഷിയെ സാമ്പത്തികമായി ദുരുപയോഗം ചെയ്യാതിരിക്കാനായി ഇത് നിർണ്ണായകമാകുമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇനി ജീവനാംശം അതിന്റെ സമഗ്രതയിൽ മാത്രം ലഭിക്കും, ഇതിലൂടെ വ്യക്തമായ നീതി ഉറപ്പാക്കാം.