തിരുവനന്തപുരം: ശരിയായ തന്ത്രങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയുമുണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ത്യയിലെ സിവിൽ, വാണിജ്യ, സ്വത്തുതർക്കങ്ങളിൽ പകുതിയോളം അടുത്ത 25 വർഷത്തിനുള്ളിൽ കോടതിക്ക് പുറത്ത് മധ്യസ്ഥതയിലൂടെ (Mediation) പരിഹരിക്കാനാകുമെന്ന് പ്രമുഖ മധ്യസ്ഥനും മുതിർന്ന അഭിഭാഷകനുമായ ശ്രീറാം പഞ്ചു. ബംഗളൂരുവിൽ നടന്ന സുപ്രീം കോടതി ബാർ അസോസിയേഷൻ കോൺഫറൻസിൽ സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
​ഇന്ത്യൻ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ നേരിടുന്ന കേസുകളുടെ ബാഹുല്യം കുറയ്ക്കുന്നതിന് മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇതിനായി അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവെച്ച പ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇവയാണ്:
​പ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങൾ
​പ്രൊഫഷണൽ സംവിധാനം: കോടതികളുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് (Court-annexed mediation) പുറമെ, സ്വതന്ത്രവും പ്രൊഫഷണലുമായ ഒരു മധ്യസ്ഥ സംസ്‌കാരം രാജ്യത്ത് വളർന്നു വരണം.
​വേതന ഘടനയിലെ മാറ്റം: കുറഞ്ഞ വേതനം കാരണം പല പ്രഗത്ഭരും ഈ മേഖലയിലേക്ക് വരുന്നില്ല. മധ്യസ്ഥർക്ക് ആകർഷകമായ പ്രതിഫലം ഉറപ്പാക്കുകയും ഇതിനെ ഒരു മികച്ച കരിയറായി മാറ്റുകയും വേണം.
​സങ്കീർണ്ണമായ കേസുകൾ: കേവലം കുടുംബ തർക്കങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുക്കാതെ, വലിയ സാമ്പത്തിക മൂല്യമുള്ളതും സങ്കീർണ്ണവുമായ സിവിൽ തർക്കങ്ങളും മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് വിടണം.
​നൂതന ഫണ്ടിംഗ്: വലിയ തർക്കങ്ങൾ വിജയകരമായി പരിഹരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ കക്ഷികളിൽ നിന്ന് സ്വമേധയാ ഉള്ള സംഭാവനകൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് മധ്യസ്ഥ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായിക്കും.
​നിയമ വിദ്യാഭ്യാസം: നിയമ പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമായി തന്നെ മധ്യസ്ഥതയിൽ പ്രായോഗിക പരിശീലനവും മെന്റർഷിപ്പും നൽകണം.
​മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് സർക്കാർ കൂടുതൽ നിക്ഷേപം നടത്തണമെന്നും വ്യവഹാരങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇത് ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതിയാണെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. കൃത്യമായ പ്ലാനിംഗും പ്രവർത്തനവും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ത്യയിലെ നിയമ വ്യവഹാര രംഗത്ത് വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് സാധിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു.