എല്ലാ വർഷവും ജൂലൈ 17 ലോകമെമ്പാടും ലോക അന്താരാഷ്ട്ര നീതിദിനമായി (World Day for International Justice) ആചരിക്കുന്നു. 1998-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയുടെ (ICC) രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിച്ച റോം സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ട് അംഗീകരിച്ചതിൻ്റെ വാർഷികം കൂടിയാണ് ഈ ദിനം. വംശഹത്യ, യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾ, മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, ആക്രമണക്കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരായ ആഗോള പോരാട്ടത്തിൻ്റെ പ്രതീകമായി ഈ ദിനം നിലകൊള്ളുന്നു.

നീതിയുടെ പ്രാധാന്യം: സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള വഴി

"നീതിയില്ലാതെ സമാധാനമില്ല; ഉത്തരവാദിത്വമില്ലാതെ നീതിയില്ല" എന്ന അടിസ്ഥാന സന്ദേശമാണ് ഈ ദിനാചരണം ലോകത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. രാജ്യാന്തര കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷ ലഭിക്കാതെ പോകുന്ന അവസ്ഥ (Impunity) അവസാനിപ്പിക്കാനും, ഇരകൾക്ക് സത്യവും നഷ്ടപരിഹാരവും ഉറപ്പാക്കാനും നീതിദിനം ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. കുറ്റവാളികളെ നിയമത്തിനു മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ സമാധാനപരമായ ഒരു ലോകം കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ കഴിയൂ എന്ന് ഈ ദിവസം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയുടെ (ICC) പങ്ക്

1998-ൽ റോം സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ട് പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ICC, നെതർലാൻഡിലെ ഹേഗിലാണ് ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഒരു രാജ്യത്തിൻ്റെ സ്വന്തം കോടതികൾ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വിചാരണ ചെയ്യാൻ തയ്യാറാകാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിലോ, അതിന് കഴിവില്ലാത്തപ്പോഴോ മാത്രമാണ് ICC ഇടപെടുന്നത്. ഉഗാണ്ട, സുഡാൻ, ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന കൂട്ടക്കൊലകളും യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളും ICC വിചാരണ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

നിലവിൽ 124 രാജ്യങ്ങൾ റോം സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടിൽ അംഗങ്ങളാണ്. എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്ക, ചൈന, റഷ്യ, ഇന്ത്യ തുടങ്ങിയ ചില പ്രധാന രാജ്യങ്ങൾ ഇതിൽ അംഗങ്ങളല്ലാത്തത് ആഗോള നീതി സംവിധാനത്തിൻ്റെ സാർവത്രിക സ്വീകാര്യതയ്ക്ക് ഒരു വലിയ വെല്ലുവിളിയായി തുടരുന്നു.
ആഗോള നീതി നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ

ആഗോള നീതി നടപ്പാക്കുന്നതിൽ ചില പ്രധാന വെല്ലുവിളികളുണ്ട്:

 * രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധം: പല രാജ്യങ്ങളും ICC-യുടെ ഇടപെടലിനെ തങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന് ഭീഷണിയായി കാണുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും അന്വേഷണങ്ങൾക്കും വിചാരണകൾക്കും തടസ്സമുണ്ടാക്കുന്നു.
 * തിരഞ്ഞെടുത്ത വിചാരണ ആരോപണം: ICC ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിടുന്നു എന്ന വിമർശനം ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത് കോടതിയുടെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു.
 * നിയന്ത്രണത്തിൻ്റെ അഭാവം: പ്രതികളെ പിടികൂടുന്നതിനും നിയമനടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനും ICC-ക്ക് അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ സഹകരണം അത്യാവശ്യമാണ്. ഈ സഹകരണത്തിൻ്റെ അഭാവം പലപ്പോഴും കേസുകൾ വൈകിപ്പിക്കുകയോ പൂർത്തിയാകാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കാരണമാകുന്നു.

ഭാവിക്കുള്ള മാർഗ്ഗരേഖ: നീതിയുടെ സാർവത്രികത

ആഗോള നീതി ഉറപ്പാക്കാൻ ചില നടപടികൾ അത്യാവശ്യമാണ്:

 * രാജ്യങ്ങൾ റോം സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ആഭ്യന്തര നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടുവരണം. ഇത് ആഗോള നിയമങ്ങളെ തങ്ങളുടെ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമാക്കാൻ സഹായിക്കും.
 * ICC വിശ്വാസ്യതയും സമത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്ന വിധത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കണം. എല്ലാ രാജ്യങ്ങളോടും തുല്യനീതി ഉറപ്പാക്കുകയും മുൻവിധിയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് കോടതിയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിക്കും.
 * ആഗോള സഹകരണം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തണം. കുറ്റവാളികളെ പിടികൂടുന്നതിനും തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനും രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

ICC പ്രോസിക്യൂട്ടർ കരീം ഖാൻ്റെ വാക്കുകൾ ഈ ദിനത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നു: "ചിലർക്ക് മാത്രം നീതിയും മറ്റുള്ളവർക്ക് ശിക്ഷാ ഇളവും നൽകാൻ ലോകത്തിന് കഴിയില്ല. നീതി സാർവത്രികമായിരിക്കണം." UN സെക്രട്ടറി ജനറൽ അൻ്റോണിയോ ഗുട്ടറസും ഈ ദിനത്തിൽ ഇരകളോടൊപ്പം നിൽക്കാനും ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവരാക്കാനും പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
നീതിയുടെ സാർവത്രികത ഉറപ്പാക്കാതെ യഥാർത്ഥ സമാധാനം സാധ്യമല്ലെന്ന് ഈ ലോക അന്താരാഷ്ട്ര നീതിദിനം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.