ജബൽപൂർ: ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സൻഹിത (BNSS) പ്രകാരം കോടതി ഒരു പരാതിയിൽ ഔദ്യോഗികമായി നടപടികളിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന് (Cognizance) മുൻപ് പ്രതിഭാഗത്തിന് പറയാനുള്ളത് കേൾക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, കേസിന്റെ ഈ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ മുഴുവൻ തെളിവുകളും രേഖകളും പ്രതിക്ക് കൈമാറാൻ പരാതിക്കാരന് ബാധ്യതയില്ലെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി.
​തെളിവുകൾ നൽകിയില്ലെന്ന കാരണത്താൽ വിചാരണ കോടതി തള്ളിയ സ്വകാര്യ ക്രിമിനൽ പരാതി ജസ്റ്റിസ് ഹിമാൻഷു ജോഷിയുടെ ബെഞ്ച് പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. യാന്ത്രികമായ ഇത്തരം നടപടികൾ നീതിനിർവഹണത്തിന്റെ പരാജയത്തിന് കാരണമാകുമെന്നും ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
​കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം
​വിനയ് പ്രകാശ് സിങ് എന്ന പരാതിക്കാരൻ ഉന്നയിച്ച ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങളാണ് കേസിന് ആസ്പദമായത്. തന്റെ ഫാം ഹൗസിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന 1800 ലിറ്റർ ഡീസൽ ബിസിനസ്സ് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ പേരിൽ എതിർകക്ഷിയായ പുഷ്പേന്ദ്ര സിങ്ങും ഏതാനും പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ചേർന്ന് അന്യായമായി അതിക്രമിച്ച് കയറി കവരുകയും, തങ്ങളെ മർദ്ദിക്കുകയും ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു എന്നായിരുന്നു പരാതി. ഇതിനെതിരെ വിചാരണ കോടതിയിൽ ഇദ്ദേഹം സ്വകാര്യ പരാതി ഫയൽ ചെയ്തു.
​എന്നാൽ, ബി.എൻ.എസ്.എസ് സെക്ഷൻ 223(1) പ്രകാരമുള്ള സ്വാഭാവിക നീതി ഉറപ്പാക്കാൻ സിസിടിവി ദൃശ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ ഇലക്ട്രോണിക് രേഖകളും മറ്റ് തെളിവുകളും പ്രതിഭാഗത്തിന് നൽകണമെന്ന് വിചാരണ മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതി പരാതിക്കാരനോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. ഈ നിർദ്ദേശം പാലിച്ചില്ലെന്ന് കാണിച്ച് 2026 ജനുവരി 22-ന് വിചാരണ കോടതി പരാതി പൂർണ്ണമായി തള്ളി. ഇതിനെതിരെയാണ് പരാതിക്കാരൻ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.
​ഹൈക്കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം
​കേസ് പരിഗണിച്ച ജസ്റ്റിസ് ഹിമാൻഷു ജോഷി, പുതിയ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 223(1)-ന്റെ പരിധി വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് സുപ്രധാനമായ ചില നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി:
​കേൾക്കാനുള്ള അവസരം തെളിവ് നൽകലല്ല: ബി.എൻ.എസ്.എസ് സെക്ഷൻ 223(1)-ന്റെ ഒന്നാം വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം കോടതി നടപടികളിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന് മുൻപ് പ്രതിക്ക് പറയാനുള്ളത് കേൾക്കണം എന്നത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ അതിനർത്ഥം പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ കേസിന്റെ മുഴുവൻ തെളിവുകളും അവർക്ക് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടണം എന്നല്ല.
​യാന്ത്രികമായ തള്ളൽ തെറ്റ്: ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങളുള്ള ഒരു പരാതി, കേസിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങളോ നടപടിക്രമങ്ങളിലെ കൃത്യതയോ പരിശോധിക്കാതെ, രേഖകൾ സമർപ്പിച്ചില്ലെന്ന ഒരൊറ്റ സാങ്കേതിക കാരണത്താൽ യാന്ത്രികമായി തള്ളിക്കളയുന്നത് നീതികേടാണ്.
​വിചാരണ കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് നിയമവിരുദ്ധവും തെറ്റായ കീഴ്‌വഴക്കവുമാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയ ഹൈക്കോടതി, ആ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കുകയും പരാതി ഫയലിൽ സ്വീകരിച്ച് നിയമപ്രകാരം മുന്നോട്ട് പോകാൻ വിചാരണ കോടതിയോട് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.