ഇന്ത്യൻ നിയമരംഗത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന ലിംഗപരമായ അസമത്വങ്ങളെക്കുറിച്ച് തുറന്നുപറഞ്ഞ് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി ജസ്റ്റിസ് ഷർമിള ദേശ്മുഖ്. ബോംബെ സിറ്റി സിവിൽ ആൻഡ് സെഷൻസ് കോടതി ബാർ അസോസിയേഷൻ സംഘടിപ്പിച്ച പ്രഭാഷണ പരമ്പരയിൽ സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അവർ. നിയമരംഗത്ത് സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളെക്കുറിച്ചും, അവസരങ്ങളിലെ അസമത്വങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള അവരുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായി.

അറിയാവുന്ന രഹസ്യം, ആരും പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്ത സത്യം എന്ന ജസ്റ്റിസ് ദേശ്മുഖിന്റെ വാക്കുകൾ, നിയമരംഗത്തെ പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. കഴിവുണ്ടായിട്ടും പലപ്പോഴും കേസ് ലഭിക്കുന്നതിലും, പൊതുജനശ്രദ്ധ നേടുന്നതിലും വനിതാ അഭിഭാഷകർക്ക് വിവേചനം നേരിടേണ്ടി വരുന്നതായി അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത് സ്ത്രീകളുടെ വളർച്ചയെയും, അവരുടെ കഴിവുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങളെയും പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു.

നിയമരംഗം മെറിറ്റോക്രസിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, അവസരങ്ങൾ തുല്യമല്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദേശ്മുഖ് പറഞ്ഞു. ലഭിക്കുന്ന ചെറിയ അവസരങ്ങളിൽ പോലും സ്ത്രീകൾ 200% പരിശ്രമം നടത്തുന്നുണ്ടെന്നും, എന്നാൽ അതിന് ആനുപാതികമായ അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നില്ലെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

നീതിന്യായരംഗത്തേക്ക് സ്ത്രീകളെ കണ്ടെത്താനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടും അവർ എടുത്തുപറഞ്ഞു. കഴിവുള്ള സ്ത്രീകളുടെ അഭാവം കൊണ്ടല്ല ഇത് സംഭവിക്കുന്നതെന്നും, മറിച്ച് സ്ഥാപനപരമായ പിന്തുണയുടെയും, ആവശ്യമായ പരിചയം ലഭിക്കാത്തതിൻ്റെയും പ്രശ്നമാണെന്നും അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സങ്കീർണ്ണമായ കേസുകൾ ലഭിക്കാത്തതിനാൽ പല കഴിവുറ്റ വനിതാ അഭിഭാഷകരും ഒതുക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് അവരുടെ ജഡ്ജി പദവിയിലേക്കുള്ള സാധ്യതകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളും ജസ്റ്റിസ് ദേശ്മുഖ് പങ്കുവെച്ചു. താൻ "നിയന്ത്രിത മേഖലയിൽ" പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതായും, എന്നാൽ ഹൈക്കോടതിയിലെ ചില ജഡ്ജിമാർ തൻ്റെ കഴിവ് തിരിച്ചറിഞ്ഞതുകൊണ്ടാണ് ഉയർന്ന പദവിയിലേക്ക് എത്താൻ കഴിഞ്ഞതെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. ഇത് സ്ഥാപനപരമായ പക്ഷപാതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കിയാൽ എന്തുമാറ്റം വരുമെന്നതിൻ്റെ ഉദാഹരണമായി അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

മഹാരാഷ്ട്ര & ഗോവ ബാർ കൗൺസിലിനെപ്പോലുള്ള സംഘടനകൾ ലിംഗസമത്വം ഉറപ്പാക്കാൻ മുൻകൈയെടുക്കണമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദേശ്മുഖ് നിർദ്ദേശിച്ചു. ലിംഗഭേദമില്ലാത്ത മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ പരിപാടികൾ, സർക്കാർ ജോലികൾ തുല്യമായി വിതരണം ചെയ്യൽ, ബാർ അസോസിയേഷനുകളിൽ നിർബന്ധിത പ്രാതിനിധ്യം എന്നിവയിലൂടെ നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയുമെന്നും അവർ പറഞ്ഞു.

ജസ്റ്റിസ് ഷർമിള ദേശ്മുഖിന്റെ ഈ പ്രഭാഷണം, നിയമരംഗത്തെ ലിംഗവിവേചനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സുപ്രധാന ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നു. നിയമരംഗത്ത് തുല്യതയും അവസരങ്ങളും ഉറപ്പാക്കാൻ വ്യവസ്ഥാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ആവശ്യമാണെന്ന വലിയ സന്ദേശമാണ് അവരുടെ വാക്കുകൾ നൽകുന്നത്.