ന്യൂഡൽഹി: വർഷങ്ങളായി നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ സ്വകാര്യവത്കരണ നടപടികൾ നിർണായക ഘട്ടത്തിലെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ശതകോടീശ്വരൻ പ്രേം വത്സ സ്ഥാപിച്ച കാനഡ ആസ്ഥാനമായ ഫെയർഫാക്സ് ഫിനാൻഷ്യൽ ഹോൾഡിംഗ്സ് ഐഡിബിഐ ബാങ്കിൽ നിയന്ത്രണ ഓഹരി സ്വന്തമാക്കാനുള്ള മത്സരത്തിൽ മുന്നിലെത്തിയെന്നാണ് വിവിധ ദേശീയ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത്.

ഈ ഇടപാട് യാഥാർഥ്യമായാൽ 5.5 മുതൽ 5.7 ബില്യൺ ഡോളർ (ഏകദേശം 47,000–49,000 കോടിരൂപ) വരെയായിരിക്കും മൂല്യം. ഇതോടെ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ബാങ്കിൽ നടക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങളിലൊന്നായും കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സ്വകാര്യവത്കരണ ഇടപാടുകളിലൊന്നായും ഇത് മാറും.

എന്നാൽ ഇടപാട് ഇപ്പോഴും വിലയിരുത്തൽ ഘട്ടത്തിലാണെന്നും അന്തിമ തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അധികൃതർ വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഒരു ബാങ്കിന്റെ ഓഹരി വിൽപ്പന എന്നതിലുപരി ഇന്ത്യയുടെ സ്വകാര്യവത്കരണ നയം, ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ തിരിച്ചുവരവ്, രാജ്യത്തിന്റെ ബാങ്കിങ് മേഖലയിലുള്ള ആഗോള നിക്ഷേപകരുടെ വിശ്വാസം എന്നിവയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന സംഭവമായാണ് ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്.

കേന്ദ്ര സർക്കാരും ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയും (എൽഐസി) ചേർന്ന് ഐഡിബിഐ ബാങ്കിലെ 60.7 ശതമാനം ഓഹരി വിറ്റഴിക്കാനാണ് പദ്ധതിയിടുന്നത്.  നിലവിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് ബാങ്കിൽ ഏകദേശം 45.5 ശതമാനം ഓഹരിയും എൽഐസിക്ക് 49.2 ശതമാനത്തോളം ഓഹരിയുമുണ്ട്. ഇരു സ്ഥാപനങ്ങളും ചേർന്ന് ബാങ്കിന്റെ ഏകദേശം 95 ശതമാനം ഓഹരികളാണ് കൈവശം വയ്ക്കുന്നത്.

ദീർഘകാലം നീണ്ട ലേല നടപടികൾക്ക് ശേഷം രണ്ട് കമ്പനികളാണ് അവസാന പട്ടികയിൽ അവശേഷിക്കുന്നത്—ഫെയർഫാക്സ് ഫിനാൻഷ്യൽ ഹോൾഡിംഗ്സും ദുബായ് ആസ്ഥാനമായ എമിറേറ്റ്സ് എൻബിഡിയും. തങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഓഫർ പുതുക്കിയതോടെ ഫെയർഫാക്സ് മുന്നിലെത്തിയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ സമർപ്പിച്ച ബിഡുകൾ വിലയിരുത്തുകയും തുടർനടപടികൾ ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്യുകയാണ്.

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് ഇത് ഒരു ബാങ്കിന്റെ ഓഹരി വിൽപ്പന മാത്രമല്ല. ദീർഘകാലമായി സർക്കാർ പിന്തുടരുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തന്ത്രപരമായ സ്വകാര്യവത്കരണ പദ്ധതികളിലൊന്നാണ് ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ വിറ്റഴിക്കൽ. മൂല്യനിർണയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ, നിയന്ത്രണാനുമതികൾ, നടപടിക്രമങ്ങളിലെ കാലതാമസം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ വർഷങ്ങളായി ഈ പ്രക്രിയ നീണ്ടുപോയിരുന്നു.

ഇടപാട് വിജയകരമായി പൂർത്തിയായാൽ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥാവകാശം കുറയ്ക്കാനും സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനുമുള്ള സർക്കാരിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് അത് ശക്തമായ സന്ദേശമാകും. ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിങ് മേഖലയിലേക്ക് ഇത്രയും വലിയ വിദേശ നിക്ഷേപം അപൂർവമായതിനാൽ ഈ ഇടപാടിനെ ആഗോള സാമ്പത്തിക മേഖലയും ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കുകയാണ്.

ഫെയർഫാക്സിന്റെ താത്പര്യം

പ്രേം വത്സയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഫെയർഫാക്സ് ഇന്ത്യയിൽ പുതിയ നിക്ഷേപകനല്ല. ധനകാര്യ സേവനങ്ങൾ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം, ആരോഗ്യരംഗം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ കമ്പനി ഇതിനകം നിക്ഷേപം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. സിഎസ്ബി ബാങ്കിലെ നിക്ഷേപത്തിലൂടെ ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിങ് മേഖലയിലും ഫെയർഫാക്സിന് മുൻപരിചയമുണ്ട്.

ഇന്ത്യയുടെ അതിവേഗ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, വായ്പാ ആവശ്യകതയിലെ വർധന, വികസിച്ചുവരുന്ന മധ്യവർഗം, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഔപചാരികവൽക്കരണം എന്നിവ ബാങ്കിങ് മേഖലയെ ദീർഘകാല നിക്ഷേപത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ആകർഷകമായ മേഖലയാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്.

ഐഡിബിഐയുടെ തിരിച്ചുവരവ്

ഒരുകാലത്ത് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രതിസന്ധിയിലായിരുന്ന പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകളിലൊന്നായിരുന്നു ഐഡിബിഐ. കിട്ടാക്കടങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം, കുറഞ്ഞ ലാഭക്ഷമത, തുടർച്ചയായ മൂലധന ആവശ്യകത എന്നിവ ബാങ്കിനെ പ്രതിസന്ധിയിലാഴ്ത്തി. 2018-ൽ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ തുടർന്ന് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ബാങ്കിനെ പ്രോംപ്റ്റ് കറക്ടീവ് ആക്ഷൻ ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു. എന്നാൽ തുടർന്ന് വായ്പ തിരിച്ചുപിടിക്കൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, കർശനമായ വായ്പാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ, അധിക മൂലധന പിന്തുണ എന്നിവയിലൂടെ ബാങ്ക് വലിയ മാറ്റം കൈവരിച്ചു. കിട്ടാക്കടങ്ങൾ ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു, ലാഭക്ഷമത മെച്ചപ്പെട്ടു, നിക്ഷേപകരുടെ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുത്തു. ഇതോടെയാണ് ഒരുകാലത്ത് പ്രതിസന്ധിയിലായിരുന്ന ബാങ്കിനെ ഇന്ന് ആഗോള നിക്ഷേപകർ ഏറ്റെടുക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്.

ഫെയർഫാക്സ് ബാങ്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്താൽ ഐഡിബിഐയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്വകാര്യ മേഖലയിലേക്ക് കൂടുതൽ മാറും. പുതിയ നിക്ഷേപം, അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള മാനേജ്മെന്റ് പരിചയം, സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ഡിജിറ്റൽ ബാങ്കിങിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ, വേഗത്തിലുള്ള തീരുമാനമെടുക്കൽ, മത്സരക്ഷമത വർധിപ്പിക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

അതേസമയം, ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഉടൻ വലിയ മാറ്റങ്ങളൊന്നും പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല. ബാങ്കിന്റെ ശാഖകൾ, നിക്ഷേപങ്ങൾ, വായ്പകൾ, മറ്റ് ദൈനംദിന ബാങ്കിങ് സേവനങ്ങൾ എന്നിവ പതിവുപോലെ തുടരുമെന്നാണ് സൂചന. നിലവിൽ സർക്കാർ പുതുക്കിയ ബിഡുകൾ പരിശോധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഫെയർഫാക്സ് മുൻതൂക്കത്തിലാണെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഇടപാട് പൂർത്തിയാകാൻ വിവിധ നിയന്ത്രണാനുമതികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികൾ ഇനി ബാക്കിയുണ്ട്.

ഇടപാട് യാഥാർഥ്യമായാൽ അത് ഒരു ബാങ്ക് ഏറ്റെടുക്കൽ മാത്രമാകില്ല. ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ സ്വകാര്യവത്കരണ ശ്രമങ്ങളിലൊന്നിന്റെ സമാപനമായും, ഐഡിബിഐ ബാങ്കിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ തിരിച്ചുവരവിന്റെ തെളിവായും, ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിങ് മേഖലയിലുള്ള ആഗോള നിക്ഷേപകരുടെ വർധിച്ചുവരുന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രതീകമായും ഈ ഇടപാട് ചരിത്രത്തിൽ ഇടംനേടും.