ന്യൂഡൽഹി: ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ സാഹചര്യത്തെളിവുകളുടെ (Circumstantial Evidence) അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം ശിക്ഷ വിധിക്കുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട കർശനമായ ചട്ടങ്ങൾ സുപ്രീം കോടതി വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യൻ തെളിവ് നിയമം, ഭാരതീയ സാക്ഷ്യ അധിനിയമം (BSA) എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2025-ൽ പുറത്തിറക്കിയ വാർഷിക ഡൈജസ്റ്റിലാണ് കോടതിയുടെ നിർണ്ണായക നിരീക്ഷണങ്ങൾ. നിരപരാധികൾ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാനും വിചാരണാ നടപടികളിൽ കൃത്യത ഉറപ്പാക്കാനുമാണ് ഈ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ.
സാഹചര്യത്തെളിവുകൾ ആധാരമാക്കിയുള്ള കേസുകളിൽ കുറ്റമറ്റ ശിക്ഷാവിധി ഉറപ്പാക്കാൻ പ്രശസ്തമായ 'പഞ്ചശീലങ്ങൾ' (Five Golden Principles) പാലിക്കണമെന്ന് കോടതി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. കേസിനാസ്പദമായ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളും സംശയരഹിതമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം എന്നതിനൊപ്പം, അവ പ്രതിയുടെ കുറ്റത്തിലേക്ക് മാത്രമേ വിരൽചൂണ്ടാവൂ എന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സാഹചര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു ശൃംഖല (Complete Chain) രൂപപ്പെടുകയും, അത് പ്രതി നിരപരാധിയാകാനുള്ള എല്ലാ സാധ്യതകളെയും തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് വിധി പൂർണ്ണമാകുന്നത്.
പ്രധാനമായും 'ലാസ്റ്റ് സീൻ' (Last Seen Theory) സിദ്ധാന്തത്തിൽ കോടതി വ്യക്തത വരുത്തി. പ്രതിയെയും ഇരയെയും അവസാനമായി ഒന്നിച്ച് കണ്ടു എന്ന ഒറ്റ കാരണം കൊണ്ട് മാത്രം ഒരാളെ കുറ്റക്കാരനായി പ്രഖ്യാപിക്കാനാവില്ല. ഇതിനെ പിൻതാങ്ങുന്ന മറ്റ് അനുബന്ധ തെളിവുകൾ കൂടി കേസിൽ അനിവാര്യമാണ്. അതുപോലെ, തിരിച്ചറിയൽ പരേഡ് (TIP) നടത്തിയില്ല എന്നത് കേസുകളെ എപ്പോഴും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കില്ലെങ്കിലും, അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ സാക്ഷിമൊഴികൾ അതീവ ജാഗ്രതയോടെ വേണം കോടതികൾ വിശകലനം ചെയ്യാൻ.
ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകളുടെ കാര്യത്തിലും വിചാരണാ കോടതികൾക്ക് സുപ്രീം കോടതി ജാഗ്രതാ നിർദ്ദേശം നൽകി. ഫോറൻസിക് തെളിവുകൾ യാന്ത്രികമായി സ്വീകരിക്കുന്ന രീതി ശരിയല്ല. ഇവ ശാസ്ത്രീയമായി ശേഖരിച്ചതാണെന്നും നിയമപരമായി നിലനിൽക്കുന്നതാണെന്നും ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. തെളിവുകളുടെ ഗുണനിലവാരം പരിശോധിക്കാതെ ശിക്ഷാവിധിയിലേക്ക് കടക്കരുതെന്ന് കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ വിശ്വാസ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും തെറ്റായ ശിക്ഷാവിധികൾ തടയുന്നതിനും ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നിർണ്ണായകമാകും.
