​ന്യൂഡൽഹി: വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ കാവലാളായി വീണ്ടും സുപ്രീം കോടതി. ഏഴ് വർഷം വരെ തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ പ്രതികളെ ഉടനടി കൈവിലങ്ങണിയിക്കുന്ന പോലീസിന്റെ പതിവ് രീതി ഇനി നടപ്പില്ല. ഇത്തരം കേസുകളിൽ അറസ്റ്റ് എന്നത് അവസാനത്തെ വഴി മാത്രമാണെന്നും, ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിത (BNSS) പ്രകാരമുള്ള നോട്ടീസ് നൽകുകയെന്നതാണ് പ്രാഥമികമായി ചെയ്യേണ്ടതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
​വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ മാനിക്കാത്ത 'യാന്ത്രികമായ അറസ്റ്റുകൾക്ക്' കടുത്ത നിയന്ത്രണമേർപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ജസ്റ്റിസുമാരായ എം.എം. സുന്ദരേഷ്, എൻ. കോടീശ്വർ സിംഗ് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റെ ഈ സുപ്രധാന ഉത്തരവ്.
​അറസ്റ്റ് പോലീസിന്റെ വിവേചനാധികാരം മാത്രം
​അന്വേഷണം തുടങ്ങുമ്പോഴേക്കും പ്രതിയെ തടവിലാക്കുക എന്നത് പോലീസിന്റെ നിർബന്ധിത ചുമതലയല്ലെന്ന് കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. അന്വേഷണം സുഗമമാക്കാൻ നിയമം നൽകിയിട്ടുള്ള ഒരു വിവേചനാധികാരം മാത്രമാണ് അറസ്റ്റ്. സെക്ഷൻ 35(1)(b) പ്രകാരം ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരാളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിന് മുൻപ് രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ സ്വയം ചോദിക്കണം:
​ഇയാൾ കുറ്റം ചെയ്തു എന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ കൃത്യമായ കാരണമുണ്ടോ?
​തെളിവ് നശിപ്പിക്കാതിരിക്കാനോ, സാക്ഷികളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താതിരിക്കാനോ ഇയാളെ ഇപ്പോൾത്തന്നെ തടവിലാക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണോ?
​ഈ രണ്ട് ചോദ്യങ്ങൾക്കും വ്യക്തമായ ഉത്തരമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ അറസ്റ്റിലേക്ക് നീങ്ങാവൂ. അറസ്റ്റ് ചെയ്താലും ഇല്ലെങ്കിലും അതിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം ഫയലിൽ കുറിക്കണമെന്ന കർശന നിർദ്ദേശവും കോടതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
​നോട്ടീസ് നൽകണം, സഹകരിച്ചാൽ അറസ്റ്റ് പാടില്ല
​ഏഴ് വർഷം വരെ ശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളിൽ സെക്ഷൻ 35(3) പ്രകാരം നോട്ടീസ് അയക്കുകയെന്നത് ഒരു 'ചട്ടമായി' മാറണം. നോട്ടീസ് ലഭിച്ച വ്യക്തി പോലീസിന് മുന്നിൽ ഹാജരാകുകയും അന്വേഷണവുമായി പൂർണ്ണമായി സഹകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, സെക്ഷൻ 35(5) പ്രകാരം അയാളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നില്ല.
​"വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് വെറുമൊരു വാക്കല്ല; കേവലം ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നതിന്റെ പേരിൽ അത് ഹനിക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല." - കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
​വരാനിരിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ
​രാജ്യത്തെ പോലീസ് സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനരീതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നതാണ് ഈ വിധി. അനാവശ്യ അറസ്റ്റുകൾ ഒഴിവാക്കാനും നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിൽ പൗരന്മാരുടെ വിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. 'അറസ്റ്റ് ഒരു അപവാദം മാത്രമാണ്, അതൊരിക്കലും ഒരു പൊതുനിയമമല്ല' എന്ന സന്ദേശം ഈ വിധിയിലൂടെ സുപ്രീം കോടതി ഉറപ്പിച്ചു.