​ശ്രീനാരായണ ഗുരുദേവന്റെ ദർശനങ്ങളെ നെഞ്ചിലേറ്റിക്കൊണ്ട് 1903-ൽ അരുവിപ്പുറത്തിന്റെ പുണ്യഭൂമിയിൽ ഉദയം ചെയ്ത ശ്രീ നാരായണ ധർമ്മപരിപാലന യോഗം, കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ വിപ്ലവത്തിന് അടിത്തറ പാകിയ മഹാപ്രസ്ഥാനമാണ്. ഈഴവ സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസപരമായ ഉന്നമനവും, സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയും, സാമൂഹിക നീതിയും ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യവുമായി നൂറിലധികം വർഷങ്ങളായി പ്രവർത്തിച്ചുപോരുന്ന ഈ സംഘടന, ഇന്ന് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കേവലം ഒരു സാമൂഹിക സംഘടന എന്നതിലുപരി കോർപ്പറേറ്റ് നിയമങ്ങളുടെ ചട്ടക്കൂടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാപനം കൂടിയായ യോഗം, ഭരണപരമായ വീഴ്ചകളുടെയും നിയമപരമായ നൂലാമാലകളുടെയും തടവറയിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നത് വരുംതലമുറയെപ്പോലും ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നാണ്. 2026 മാർച്ച് 12-ന് പുറത്തുവന്ന കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ സുപ്രധാന വിധി, യോഗത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന വിധത്തിൽ ഭരണസമിതിയെ ഡിസ്ക്വാളിഫൈ ചെയ്തുകൊണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചത്, ദശാബ്ദങ്ങളായി തുടർന്നുവന്ന ഭരണപരമായ അലംഭാവത്തിന്റെ ഒടുവിലത്തെ അധ്യായമാണ്. ജസ്റ്റിസ് ടി.ആർ. രവി പുറപ്പെടുവിച്ച ഈ വിധി, വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിലവിലെ ഭരണസമിതി അംഗങ്ങളെ അയോഗ്യരാക്കി പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് സംഘടനയുടെ ഭാവിയിൽ വലിയ ചോദ്യചിഹ്നങ്ങൾ ഉയർത്തിയിരിക്കുകയാണ്.
​ഏകദേശം 170 അംഗങ്ങളുള്ള വമ്പിച്ചൊരു ബോർഡ് ഓഫ് ഡയറക്ടേഴ്സിനെത്തന്നെ അയോഗ്യരാക്കി, പുതിയൊരു ബോർഡ് രൂപീകരിക്കാൻ കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചത്, ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ എസ്.എൻ.ഡി.പി യോഗം വരുത്തിയ ഗുരുതരമായ പിഴവുകളെയാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. 'അരുവിപ്പുറം ശ്രീ നാരായണ ധർമ്മപരിപാലന യോഗം' എന്ന പേരിൽ കമ്പനീസ് ആക്ടിന് കീഴിൽ നോൺ-ട്രേഡിങ് കമ്പനിയായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ട കാലം മുതൽക്കുതന്നെ ഇതിന്റെ ഭരണഘടനപരമായ പദവിയെ ചൊല്ലി തർക്കങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. കേരള നോൺ-ട്രേഡിങ് കമ്പനീസ് ആക്ട് 1958-ന്റെ പരിധിയിലാണോ അതോ കേന്ദ്ര കമ്പനീസ് ആക്ട് 2013-ന്റെ പരിധിയിലാണോ സംഘടന പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത് എന്ന ആശയക്കുഴപ്പത്തിന് 2025 ഡിസംബർ 19-ന് ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഒരു വ്യക്തത വരുത്തിയിരുന്നു. കേന്ദ്ര കമ്പനീസ് നിയമം തന്നെയാണ് യോഗത്തിന് ബാധകമെന്ന കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ, ഭരണസമിതിയെ കൂടുതൽ കർശനമായ നിയമപരമായ ബാധ്യതകളിലേക്ക് കൊണ്ടെത്തിച്ചു. കമ്പനീസ് ആക്ട്, 2013-ലെ സെക്ഷൻ 92 പ്രകാരം, എല്ലാ കമ്പനികളും വാർഷിക റിട്ടേണുകൾ (Form MGT-7), ഫിനാൻഷ്യൽ സ്റ്റേറ്റ്മെന്റുകൾ (AOC-4), ഓഡിറ്റ് ചെയ്ത അക്കൗണ്ടുകൾ എന്നിവ മിനിസ്ട്രി ഓഫ് കോർപ്പറേറ്റ് അഫയേഴ്സിന് (MCA) സമയബന്ധിതമായി സമർപ്പിക്കണം എന്നത് നിർബന്ധമാണ്. സെക്ഷൻ 164(2) പ്രകാരം, തുടർച്ചയായി മൂന്ന് സാമ്പത്തിക വർഷങ്ങളിൽ ഈ രേഖകൾ ഫയൽ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ ഡയറക്ടർമാർ യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെ തന്നെ അയോഗ്യരാകും എന്ന വസ്തുത, യോഗത്തിന്റെ ഭരണസമിതിക്ക് വിനയായി മാറുകയായിരുന്നു.
​കഴിഞ്ഞ ഒമ്പത് വർഷക്കാലമായി യോഗം ഈ ബാധ്യതകൾ പാലിക്കുന്നതിൽ വരുത്തിയ വീഴ്ചകൾ പലപ്പോഴും വാർത്തകളിൽ ഇടംപിടിച്ചിരുന്നതാണ്. 2013-14 മുതൽ 2015-16 വരെയുള്ള വർഷങ്ങളിൽ റിട്ടേൺസ് ഫയൽ ചെയ്യാത്തതിനെത്തുടർന്ന് 2021-ൽ പ്രൊഫസർ എം.കെ. സാനു ഹൈക്കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച പരാതി ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ തുടക്കമായിരുന്നു. അന്ന് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് രജിസ്ട്രേഷൻ (IGR)ന് നടപടിയെടുക്കാൻ കോടതി നിർദ്ദേശം നൽകിയതിനെ തുടർന്ന്, 2019-ൽ 'കണ്ടോണേഷൻ ഓഫ് ഡിലേ' പ്രകാരം 2006-07 മുതൽ 2016-17 വരെയുള്ള റിട്ടേൺസ് ഫയൽ ചെയ്യുകയും 'കമ്പനി ഫ്രഷ് സ്റ്റാർട്ട് സ്കീം 2020' പ്രകാരം ഇമ്യൂണിറ്റി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ, അധികം വൈകാതെ തന്നെ പഴയ ശീലങ്ങൾ തിരിച്ചുവന്നതായിരുന്നു ചരിത്രം ആവർത്തിക്കപ്പെടാൻ കാരണം. 2017-ന് ശേഷം വീണ്ടും ഫയലിങ് നിലച്ചുപോയി. പ്രത്യേകിച്ച് 2023 മുതൽ തുടർച്ചയായി മൂന്ന് വർഷങ്ങളിൽ (2023, 2024, 2025) ഓഡിറ്റഡ് അക്കൗണ്ടുകളും ഫിനാൻഷ്യൽ സ്റ്റേറ്റ്മെന്റുകളും ഫയൽ ചെയ്യാത്തത് കോടതിക്ക് ഗൗരവകരമായി തോന്നി. എസ്.എൻ.ഡി.പി യോഗം സമരക്ഷണ സമിതി ഫയൽ ചെയ്ത പരാതിയെ തുടർന്നാണ് 2026 മാർച്ച് 12-ലെ വിധി പിറന്നത്. പരാതിക്കാരായ എം.കെ. സാനുവും എസ്. ചന്ദ്രസേനനും ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങൾ ശരിവെച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് രജിസ്ട്രേഷൻ റിപ്പോർട്ട്, ഭരണസമിതിയുടെ പതനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. ജസ്റ്റിസ് ടി.ആർ. രവി ഈ നിയമലംഘനത്തെ അതീവ ഗൗരവത്തോടെയാണ് കണ്ടത്. വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ (ജനറൽ സെക്രട്ടറി), എം.എൻ. സോമൻ (പ്രസിഡന്റ്), തുഷാർ വെള്ളാപ്പള്ളി (വൈസ് പ്രസിഡന്റ്), അരയക്കണ്ടി സന്തോഷ് (ദേവസ്വം സെക്രട്ടറി) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുഴുവൻ ബോർഡ് അംഗങ്ങളെയും അയോഗ്യരാക്കിക്കൊണ്ടുള്ള കോടതിയുടെ വിധി, യോഗത്തിന്റെ ഭാവി ഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയൊരു ചോദ്യചിഹ്നമാണ്.
​2003 മുതൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി തുടരുന്ന വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ യോഗത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം വലിയ തോതിൽ വർധിച്ചിരുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ, മൈക്രോഫിനാൻസ് തട്ടിപ്പ് കേസ് (VACB അന്വേഷണം), ഫണ്ട് ദുരുപയോഗ ആരോപണങ്ങൾ, റിക്രൂട്ട്മെന്റ് സ്കാമുകൾ തുടങ്ങിയ വിവാദങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിഴലായി തുടർന്നു. 2018-ൽ തന്നെ ഇതേ വിഷയങ്ങളിൽ ഹൈക്കോടതി അന്വേഷണത്തിന് അനുമതി നൽകിയതുമാണ്. റിട്ടേൺസ് ഫയൽ ചെയ്യാത്തത് ഈ ആരോപണങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഗൗരവമാനങ്ങൾ നൽകി. ഒമ്പത് വർഷത്തെ തുടർച്ചയായ വീഴ്ചയെന്ന് കോടതി വിശേഷിപ്പിച്ചെങ്കിലും, പ്രധാനമായും 2023 മുതലുള്ള തുടർച്ചയായ മൂന്ന് വർഷത്തെ ലംഘനമാണ് ഡിസ്ക്വാളിഫിക്കേഷന് വഴിവെച്ചത്. ഈ വിധി യോഗത്തിന്റെ കോർപ്പറേറ്റ് അംഗീകാരത്തെ റദ്ദാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഭരണസമിതിയുടെ നിയമപരമായ അംഗീകാരം പിൻവലിക്കപ്പെട്ടത് വലിയൊരു തിരിച്ചടിയാണ്. യോഗം ഒരു നോൺ-ട്രേഡിങ് കമ്പനിയായി തുടരുമെങ്കിലും, പുതിയൊരു ഭരണസമിതി രൂപീകരിക്കാതെ ഭരണം തുടരാൻ സാധിക്കില്ല എന്ന അവസ്ഥ സംജാതമായിരിക്കുന്നു. ഇത് അംഗങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തെയും, ദശാബ്ദങ്ങളായി യോഗം നടത്തിവരുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, സാമൂഹിക ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ എന്നിവയുടെ ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങളെയും സാരമായി ബാധിക്കും.
​ഈ സംഭവം കേരളത്തിലെ മറ്റ് സാമൂഹിക സംഘടനകൾക്കും ഒരു വലിയ പാഠമാണ്. കമ്പനീസ് ആക്ടിന് കീഴിലുള്ള നോൺ-ട്രേഡിങ് കമ്പനികൾക്ക് സുതാര്യതയും കംപ്ലയൻസും എത്രത്തോളം അനിവാര്യമാണെന്ന് ഈ സംഭവം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഭരണപരമായ അഴിമതി ആരോപണങ്ങളും ദീർഘകാലമായി തുടരുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങളും ഒത്തുചേർന്നതിന്റെ ഫലമാണ് ഇന്നത്തെ ഈ ദുരന്താവസ്ഥ. വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശന്റെ ഡിസ്ക്വാളിഫിക്കേഷൻ യോഗത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരണത്തിനുള്ള ഒരു അവസരമാകുമോ എന്നത് സമയമാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്. എന്തായാലും, ഈ പ്രതിസന്ധി സാമൂഹിക സംഘടനകളുടെ കോർപ്പറേറ്റ് ഗവേണൻസിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെ വീണ്ടും ഊന്നിപ്പറയുന്നു. റിട്ടേൺസ് ഫയൽ ചെയ്യാതിരിക്കുന്നത് വെറും നിയമലംഘനം മാത്രമല്ല, അംഗങ്ങളോടുള്ള വഞ്ചനയും സുതാര്യതയുടെ അഭാവവുമാണ്. ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ ദൗത്യം ഇനിയും തുടരണമെങ്കിൽ, ഭരണപരമായ അടിയന്തര മാറ്റങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്. ഹൈക്കോടതിയുടെ ഈ ഉത്തരവ് പുതിയൊരു ഭരണസമിതി രൂപീകരണത്തിനും ആശയപരമായ പുനരുജ്ജീവനത്തിനും വഴിയൊരുക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം. എങ്കിലും, ഭരണപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള പ്രയാണം സുഗമമാവില്ല എന്നത് അവിതർക്കിതമായ കാര്യമാണ്. ഈ വലിയൊരു സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനം വീണ്ടും അതിന്റെ പൂർവ്വകാല പ്രതാപത്തിലേക്ക് തിരികെ വരുമോ, അതോ ഇനിയും പ്രതിസന്ധികളിൽ ഉഴലുമോ എന്നത് വരുംദിവസങ്ങളിൽ തെളിയും.
​