ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ പ്രതികൾക്ക് നർക്കോ അനാലിസിസ് പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയരാകാൻ സ്വമേധയാ അപേക്ഷിക്കാമെന്ന് സുപ്രീം കോടതിയുടെ സുപ്രധാന വിധി. എന്നാൽ, ഈ ആവശ്യം വിചാരണക്കോടതിയുടെ അനുമതിയോടെയും കേസിന്റെ ശരിയായ ഘട്ടത്തിൽ മാത്രമായിരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നർക്കോ പരിശോധനയുടെ ഫലങ്ങൾ മാത്രം ഒരാളെ ശിക്ഷിക്കാൻ പര്യാപ്തമല്ലെന്നും കോടതി എടുത്തുപറഞ്ഞു.

നർക്കോ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയനാകാനുള്ള അവകാശം പ്രതിക്ക് നിഷേധിക്കാനാവാത്ത ഒന്നല്ലെന്നും, വിചാരണയുടെ നിലവിലെ ഘട്ടം ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി ഘടകങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് വിചാരണക്കോടതി വിവേകപൂർവം തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നും സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ച് വിശദീകരിച്ചു. ഇത്തരം പരിശോധനകളുടെ ഫലങ്ങൾ, അവയുടെ ശാസ്ത്രീയമായ പരിമിതികളും സ്വമേധയായുള്ള സമ്മതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും കണക്കിലെടുത്ത്, അതീവ ജാഗ്രതയോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്നും കോടതി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

പ്രതിക്ക് തങ്ങളുടെ പ്രതിരോധഭാഗം അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ തെളിവുകൾ നൽകുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നർക്കോ പരിശോധനയ്ക്ക് അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഈ അവകാശം കേവലമല്ലെന്നും കോടതിയുടെ വിവേചനാധികാരത്തെ മറികടക്കുന്നതല്ലെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു. ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ നർക്കോ അനാലിസിസ്, പോളിഗ്രാഫ് ടെസ്റ്റുകൾ, ബ്രെയിൻ മാപ്പിംഗ് തുടങ്ങിയ ശാസ്ത്രീയ സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ സ്വീകാര്യതയെയും ധാർമ്മികതയെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ നടക്കുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ വിധി വന്നിരിക്കുന്നത്.
നർക്കോ അനാലിസിസ് നടത്തുന്നതിന് പ്രതിയുടെ സ്വമേധയാ ഉള്ള സമ്മതം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് കോടതി ആവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ, നടപടിക്രമപരമായ സുരക്ഷകൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും പ്രതിയുടെ ന്യായമായ വിചാരണാവകാശങ്ങളെ ഹനിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും വിചാരണക്കോടതിയുടെ അനുമതി ആവശ്യമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഈ വിധി ആർട്ടിക്കിൾ 20(3) (സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണം) പ്രകാരമുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുവെന്ന് നിയമ വിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

2010-ലെ സെൽവി & ഓൾസ് വി. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കർണാടക കേസിൽ, ഒരു വ്യക്തിയെയും അവരുടെ സമ്മതമില്ലാതെ നർക്കോ അനാലിസിസ്, പോളിഗ്രാഫ് ടെസ്റ്റ്, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രെയിൻ മാപ്പിംഗ് എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയനാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ, അത്തരം പരിശോധനകളുടെ ഫലങ്ങൾ അന്തിമമല്ലെന്നും മറ്റ് തെളിവുകളാൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണെന്നും അന്ന് നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നു. ഇന്നലത്തെ വിധി ഈ തത്വങ്ങളെ വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രതിക്ക് സ്വമേധയാ ഇത്തരം പരിശോധനകൾക്ക് അപേക്ഷിക്കാമെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ, അത് കോടതിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലും വിചാരണയുടെ ഉചിതമായ ഘട്ടത്തിലും മാത്രമായിരിക്കണം. അന്വേഷണ ഘട്ടത്തിലോ അകാലത്തിലോ അപേക്ഷിക്കാനാവില്ല.

പ്രതികൾക്ക് തങ്ങളുടെ പ്രതിരോധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനോ പ്രോസിക്യൂഷൻ ആരോപണങ്ങളെ എതിർക്കുന്നതിനോ നർക്കോ അനാലിസിസ് ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭാവിയിലെ വിചാരണകളിൽ ഈ വിധിക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ടാകും. എന്നിരുന്നാലും, ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനാ ഫലങ്ങൾ മാത്രം ഒരു കുറ്റവാളിയെ ശിക്ഷിക്കാൻ പര്യാപ്തമല്ലെന്നും ശക്തമായ മറ്റ് തെളിവുകൾ അനിവാര്യമാണെന്നും കോടതി അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു. ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിൽ ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളെ സ്വീകരിക്കുന്നതിനും പ്രതികളുടെ മൗലികാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഇടയിൽ ഒരു സന്തുലിതാവസ്ഥ കണ്ടെത്താനുള്ള കോടതിയുടെ നിരന്തരമായ ശ്രമമാണ് ഈ വിധി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.