ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രധാനമായ പാരമ്പര്യസ്ഥംഭങ്ങളിലൊന്നാണ് നീതിതന്ത്രം. ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവിനെയും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ മേൽ  ഗൗരവമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുമ്പോൾ, മുൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എൻ. വി. രമണയുടെ ഒറ്റ വാചകത്തിൽ മുഴങ്ങുന്നത് വലിയ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ക്ഷോഭമാണെന്ന് നമ്മൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്: "ജനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ കോടതിയെ ശരണപ്പെടാൻ ഭയം തോന്നുന്നു."

ചെന്നൈയിലെ "Justice Unplugged" എന്ന സമ്മേളനത്തിൽ ജസ്റ്റിസ് രമണ നടത്തിയ പ്രസംഗം,  ആത്മാവിന്റെ വിളിയായിരുന്നു. നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ പൊരുളും അതിന്റെ നടപ്പാവസ്ഥയും തമ്മിലുള്ള ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്ന ഇത്തരം വിമർശനം, അകത്തുനിന്ന് വന്നതായതിനാൽ അതിന് ഏറെ ഭാരം ഉണ്ട്.

നീതിയിലേക്കുള്ള വഴി – ഭീതിയും അകറ്റലും നിറഞ്ഞത്

ഭാഷയുടെ ഭിത്തികളും നിയമപരമായ സാങ്കേതികതകളും പാവപ്പെട്ടവർക്കായി കോടതിയെ ഒരു ദുർഗ്ഗമമാക്കി മാറ്റുന്നു. ജസ്റ്റിസ് രമണ പറയുന്നതുപോലെ, ‘ഇന്ത്യനൈസേഷൻ’ എന്നത് സങ്കേതമല്ല — അതൊരു ജനാധിപത്യ ആവശ്യമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ കാര്യങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടണം, നിയമ നടപടികൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാവുന്ന ആസൂത്രണം വേണം.

നീതിയെ സമീപിക്കാൻ തന്നെ ജനങ്ങൾ ഭയപ്പെടുന്ന ഒരു സാഹചര്യത്തിൽ, നമ്മുടെ ഭരണഘടനാപരമായ സമവായം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു പരാതിക്കാരൻ കോടതിയിൽ കാൽവെച്ചതോടെ തന്നെ, സ്വന്തം കാര്യങ്ങൾക്കുമീതെയുള്ള നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുന്നതായി അവനു തോന്നുമ്പോൾ, അത് നീതിയുടെ ആധാരമായ വിശ്വാസത്തെ തന്നെ തകർക്കുന്നു.

തീർച്ചയായും വൈകുന്നു, അതിനൊപ്പം നീതിയും നഷ്ടപ്പെടുന്നു

ഇന്ത്യൻ കോടതികളിൽ ഇന്ന് 5 കോടിയിലധികം കേസുകൾ കെട്ടി കിടക്കുന്നുണ്ട്. ഓരോ തുടർച്ചയായ വിധിവിലംബവും, ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ സംഭവിക്കേണ്ട നീതിയെ വെറുമൊരു കാത്തിരിപ്പാക്കി മാറ്റുന്നു. ജഡ്ജിമാരുടെ കുറവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലെ അപാകതകളും ഈ പ്രശ്‌നത്തെ കൂടുതൽ ചുരുളിക്കുന്നതാണ്.

നീതിയുടെ മുഖം ഇന്ത്യൻ ജനതയെ പ്രതിനിധീകരിക്കണം

ജസ്റ്റിസ് രമണ വളരെ വ്യക്തമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത് കോടതി ബഞ്ചുകളുടെ ഘടനയിലുളള വൈവിധ്യക്കുറവാണ്. ബ്രാഹ്മണികമായോ മേൽതട്ടുകളിലേക്കുള്ള ഇടപെടലുകളിലൂടെയോ മാത്രം ന്യായവിധികൾ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളോടുള്ള ഒത്തുചേരൽ അവിടെ കാണാനാവില്ല. അതിനാൽ, പട്ടികജാതികൾ, പട്ടികവർഗങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ, പിന്നോക്കവർഗങ്ങൾ എന്നിവരുടെ പ്രതിനിധാനമില്ലാതെ, ന്യായവ്യവസ്ഥ ഒരിക്കലും സമഗ്രമാകില്ല.

നേതൃത്വം introspection-ൽ നിന്ന് പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് മാറണം

മുന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് നടത്തിയ ഈ തുറന്ന പ്രസ്താവന നിയമ വ്യവസ്ഥയുടെ അകത്തുനിന്നുള്ള ഒരു “ആവശ്യം” ആണെന്ന് നാം തിരിച്ചറിയണം. കോടതി നടപടികളിലെ കാര്യക്ഷമത, നിയമപരമായ ജാഗ്രത, നിയമനത്തിലുളള വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, തുടങ്ങിയവയിൽ ദൃഢമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടത് ഇപ്പോഴാണ്.

 വിശ്വാസം തിരിച്ചുപിടിക്കേണ്ട സമയം ഇപ്പോഴാണ്

ജസ്റ്റിസ് എൻ. വി. രമണയുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കേണ്ടത് വെറുമൊരു വിമർശനമായി അല്ല, മറിച്ചു അതിനെ ഒരു തുടക്കമായി കാണണം — ഒരു ഗൗരവമുള്ള ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് തുടക്കമായിത്തന്നെ. നമ്മുടേത് ജനാധിപത്യമാണെങ്കിൽ, നീതിയെ നഷ്ടപ്പെടാൻ നമ്മൾ അനുവദിക്കരുത്. അതിനായി, നീതി ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിലായിരിക്കണം, അവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളിലേക്കു ചേർന്ന് നിന്നിരിക്കണം.

നീതിയെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, നീതി അനുഭവപ്പെടേണ്ടതും അതിനോടുള്ള വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കപ്പെടേണ്ടതുമാണ്. അതിനുള്ള ആദ്യചുവട് — ജനം കേൾക്കുന്ന കോടതികൾ, ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കുന്ന ജഡ്ജിമാർ, താങ്കൾക്കും എന്നെപ്പോലെ സാധാരണക്കാർക്കും നീതി ലഭ്യമാകുന്ന സംവിധാനങ്ങളായി മാറണം.