വീടിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും പവിത്രതയുടെയും പ്രതീകമായാണ് നിലവിളക്കിനെ ഹൈന്ദവ വിശ്വാസങ്ങളിൽ കണക്കാക്കുന്നത്. നിലവിളക്കിന്റെ ഓരോ ഭാഗത്തിനും ദൈവികമായ സങ്കൽപ്പങ്ങളാണ് നൽകുന്നത്. ചുവടുഭാഗം ബ്രഹ്മാവിനെയും തണ്ട് വിഷ്ണുവിനെയും മുകൾഭാഗം ശിവനെയും നാളം ലക്ഷ്മിയെയും വിളക്കിന്റെ പ്രകാശം സരസ്വതിയെയും നാളത്തിലെ ചൂട് പാർവതിയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ നിലവിളക്ക് ഈശ്വരന്റെ പ്രതീകമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
നിലവിളക്ക് പവിത്രമായി സൂക്ഷിക്കണമെന്നത് പല കുടുംബങ്ങളിലെയും പ്രധാന ആചാരമാണ്. വിളക്കിന് അശുദ്ധിയുണ്ടാകുന്നത് കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന വിശ്വാസവും നിലനിൽക്കുന്നു. ദേഹശുദ്ധി വരുത്തിയ ശേഷം രാവിലെയും വൈകിട്ടും വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമമെന്നാണ് ആചാരവിശ്വാസം.
വിളക്ക് കൊളുത്തുന്നത് മുടങ്ങിയാൽ ദോഷമുണ്ടാകുമെന്ന വിശ്വാസം ചിലർക്കുണ്ട്. എന്നാൽ സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം ഒരു നേരം വിളക്ക് തെളിയിക്കാൻ സാധിക്കാതെ വന്നാൽ അതിനെ ഈശ്വരകോപമായോ വലിയ ദോഷമായോ കാണേണ്ടതില്ലെന്നാണ് മറ്റൊരു വിശ്വാസം. ഭക്തിയോടെയും ആത്മാർഥതയോടെയും ചെയ്യുന്ന ആരാധനയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യമെന്നും പറയുന്നു.
ഒരു നേരം മാത്രമേ വിളക്ക് കൊളുത്താൻ കഴിയുന്നുള്ളൂവെങ്കിലും അതിൽ ദോഷമില്ല. കുറച്ചുസമയം മാത്രമാണെങ്കിലും വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നത്, വിളക്ക് കൊളുത്താതിരിക്കുന്നതിനെക്കാൾ ഉചിതമാണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. കുടുംബത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കാമെന്നാണ് പൊതുവെ പറയപ്പെടുന്നത്.
വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നത് മുടങ്ങിയ ശേഷം വീണ്ടും വിളക്ക് കൊളുത്തുമ്പോൾ ക്ഷമാപണമന്ത്രം ജപിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണെന്നും ആചാരങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതിനായി ശിവനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ക്ഷമാപണമന്ത്രമാണ് സാധാരണയായി ചൊല്ലുന്നത്.
ക്ഷമാപണമന്ത്രം:
“ഓം കരചരണകൃതം വാ കായജം കർമജം വാ
ശ്രവണനയനജം വാ മാനസം വാപരാധം
വിഹിതമവിഹിതം വാ സർവമേതത് ക്ഷമസ്വ
ശിവശിവ കരുണാബ്ധേ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ.”
ഭക്തിയോടെയും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെയും ചെയ്യുന്ന ആരാധനയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആചാരങ്ങളിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും ആത്മാർഥമായ ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രാർഥനയ്ക്ക് ഫലമുണ്ടാകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
