ന്യൂഡൽഹി:അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം നൽകേണ്ടത് നിർബന്ധമാണോ എന്ന ചോദ്യം സുപ്രീം കോടതിയുടെ പുതിയ വിധിയോടെ വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് രാജസ്ഥാൻ വേഴ്‌സസ് ജാഭ്‌റ റാം കേസിൽ, അറസ്റ്റിനു മുമ്പുതന്നെ കാരണങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി അറിയിക്കുകയും രേഖാമൂലമുള്ള പകർപ്പ് നൽകാത്തതുകൊണ്ട് പ്രതിയുടെ അവകാശങ്ങൾക്ക് കോട്ടം സംഭവിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(1) സാരമായി പാലിക്കപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കാമെന്ന് സുപ്രീം കോടതിയുടെ രണ്ടംഗ ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.
അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിൽ അറിയാനും സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരമുള്ള അഭിഭാഷകന്റെ സഹായം തേടാനും അനുച്ഛേദം 22(1) അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിക്ക് അവകാശം നൽകുന്നു. ഈ വ്യവസ്ഥ പാലിച്ചുവെന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ കാരണങ്ങൾ എഴുതി നൽകേണ്ടതുണ്ടോ, അതോ അവ യഥാസമയം ഫലപ്രദമായി അറിയിച്ചാൽ മതിയോ എന്നതാണ് വിധികളിൽ ഉയരുന്ന ചോദ്യം.
കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമപ്രകാരമുള്ള അറസ്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പങ്കജ് ബൻസൽ കേസിൽ (2023), അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ചാൽ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും രേഖാമൂലമുള്ള പകർപ്പ് നൽകണമെന്നും സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചിരുന്നു. കാരണങ്ങൾ അറിയിച്ചോ എന്ന തർക്കം ഒഴിവാക്കാനും അഭിഭാഷകനുമായി കൂടിയാലോചിച്ച് ഫലപ്രദമായി ജാമ്യം തേടാനും പകർപ്പ് സഹായിക്കുമെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പ്രബീർ പുർക്കായസ്ത കേസിൽ (2024), നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള (യുഎപിഎ) അറസ്റ്റിനും കോടതി ഈ നിബന്ധന ബാധകമാക്കി.
വിഹാൻ കുമാർ കേസിൽ (2025), അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ അറിയിക്കാതിരുന്നതിലൂടെ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദങ്ങൾ 21, 22 എന്നിവ ലംഘിക്കപ്പെട്ടതായി തെളിഞ്ഞാൽ, ജാമ്യത്തിനുള്ള നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കോടതിക്ക് ജാമ്യം അനുവദിക്കാൻ തടസ്സമാകില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ എഴുതി നൽകുന്നതാണ് ഉചിതമായ രീതിയെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
ഈ മുൻവിധികളെ അസാധുവാക്കുന്നതായി ജാഭ്‌റ റാം വിധിയിൽ കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ പ്രതി യഥാസമയം അറിഞ്ഞിരുന്നോ എന്നും രേഖാമൂലമുള്ള പകർപ്പ് ലഭിക്കാത്തത് നിയമസഹായം തേടുന്നതിനെയോ അറസ്റ്റിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനെയോ ബാധിച്ചോ എന്നും ഓരോ കേസിന്റെയും സാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുന്ന സമീപനമാണ് പുതിയ വിധിയിൽ കാണുന്നതെന്ന് ലൈവ്‌ലോയുടെ വിശകലനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കേസ് ഡയറിയിലോ അറസ്റ്റ് മെമ്മോയിലോ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ കാരണങ്ങൾ പ്രതിയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയിച്ചിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യവും പ്രസക്തമാണ്.