കോടതി സമൻസ് ഇനി വീടിന്റെ വാതിലിലോ ഭിത്തിയിലോ പതിച്ചോ, വീടുവീട്ടായി പൊലീസ് തേടിയോ എത്തുന്ന കാലം അവസാനിക്കുന്നു. ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യയുടെ നിയമപരമായ വിപ്ലവത്തിൽ ഭാഗമായിത്തന്നെ, സമൻസ് സേവനത്തിനുള്ള പുതിയ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള “കേരള പ്രൊസീജർ ഫോർ സർവീസ് ഓഫ് സമൻസ് – 2025” എന്ന ചട്ടം നിലവിൽ വന്നു. ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിത (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023 – BNSS) യിലെ വകുപ്പുകൾ പ്രകാരമുള്ള ഈ ചട്ടം കേരളത്തിലെ മുഴുവൻ പൊലീസ് സ്‌റ്റേഷനുകൾക്കും നിലവിൽ പ്രാബല്യത്തിൽ ആണ്.

ഇമെയിലും വാട്‌സാപ്പും മുഖേന സമൻസ് ലഭിക്കും

ആധാർ നമ്പറുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ ഫോൺ നമ്പർ നിലവിലുണ്ടെങ്കിൽ, അതിലൂടെയും, വ്യക്തിയുടെ അറിയിപ്പിലുള്ള ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലൂടെയും ഇനി മുതൽ സമൻസ് നൽകാം. വാട്‌സാപ്പ്, ടെലിഗ്രാം പോലുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും ഈ സേവനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് BNSS വകുപ്പുകൾ 63 മുതൽ 66 വരെയുള്ളവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

BNSS പ്രകാരമുള്ള നിയമാനുസൃത അടിസ്ഥാനങ്ങൾ

വകുപ്പ് 63 – സമൻസ് നൽകലിന്റെ രീതികൾ (Mode of Service of Summons):
പരമ്പരാഗത മാർഗങ്ങൾക്കൊപ്പം, ഇലക്ട്രോണിക് മാർഗങ്ങൾ വഴി സമൻസ് നൽകുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ അനുമതികൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

വകുപ്പ് 64 – ഡിജിറ്റൽ സമൻസിന്റെ സാധുത (Validity of Electronic Service):
മൊബൈൽ, ഇമെയിൽ, QR കോഡ്, ഡിജിറ്റൽ സിഗ്നേച്ചർ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സമൻസ് നൽകൽ നിയമാനുസൃതമാണ്.

വകുപ്പ് 65 – രേഖപ്പെടുത്തിയ തെളിവുകൾ (Proof of Service):
വാട്‌സാപ്പ് ‘double tick’, ഇമെയിൽ ഡെലിവറി കൺഫർമേഷൻ, സ്ക്രീൻഷോട്ടുകൾ തുടങ്ങിയവ തെളിവായി അംഗീകരിക്കപ്പെടും. പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ സമൻസ് രജിസ്റ്ററിൽ ഇത് രേഖപ്പെടുത്തണം.

വകുപ്പ് 66 – സമൻസ് സ്വീകരിച്ചുവെന്ന ധാരണ (Presumption of Service):
ഡിജിറ്റൽ സമൻസ് സേവനം സാധുതയുള്ളതായി കരുതുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ നൽകുന്നു.

പോലീസ് സേവനം കുറയും, ഉത്തരവാദിത്തം കൂടുതൽ:

ഇനിയില്ല, വീടുതോറും കുത്തിപ്പിടിക്കാൻ വരുന്ന സമൻസ്. ഡിജിറ്റൽ സമൻസിന് രേഖപ്പെടുത്തലിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം പൊലീസിനാണ്. ഇത് ലഭിച്ചിട്ടും ഹാജരാകാത്ത കക്ഷിക്ക് നടപടിയുണ്ടാകും. സമൻസ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന അവകാശവാദം ഇനി നിലനിൽക്കില്ല.

ഫോൺ/ഇമെയിൽ ഇല്ലാത്തവർക്കൊപ്പം പേപ്പർ സമൻസ് തുടരും

ഇലക്ട്രോണിക് മാധ്യമങ്ങളില്ലാത്തവർക്കാണ് ഇനി പേപ്പർ സമൻസ്. എന്നാൽ ഇമെയിലായോ വാട്‌സാപ്പിലായോ ലഭിച്ച സമൻസ് നിഷേധിക്കാനാവില്ല. അതിന്റെ തെളിവുകൾ കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ, ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഹാജരാക്കണം.

കുടുതൽ കാലതാമസം ഒഴിവാക്കാനുളള സംരംഭം

ഇതോടെ, സമൻസ് ലഭിക്കാത്തതിന്റെ പേരിൽ വാറന്റും അറസ്റ്റുമുണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ, വിചാരണ കാലതാമസം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ നിയമപരമായി അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യത നിർണായകമായി ഉയരുന്നു.

കേരള പ്രൊസീജർ ഫോർ സർവീസ് ഓഫ് സമൻസ് – 2025 എന്ന പുതിയ ചട്ടം, BNSS നിയമത്തിന്റെ ഭാവിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനം നിയമപരമായി എങ്ങനെ മുന്നേറുന്നു എന്നതിന് ഉദാത്ത ഉദാഹരണമാണ്. സാങ്കേതികതയെ കോടതികളിൽ ചേർത്തുനടത്തുന്ന ഈ പ്രക്രിയ, ഒരു പുതിയ നീതിന്യായ സംസ്കാരത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു – പോസ്റ്റ്‌മാനെക്കാളും വേഗത്തിൽ, കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെ, വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ നിയമപ്രവർത്തനമെന്ന നിലയിൽ.