തിരുവനന്തപുരം: രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ജില്ലാ-സബോർഡിനേറ്റ് കോടതികളിൽ കേസുകൾ കെട്ടിക്കിടന്ന് നീതിവൈകിപ്പിക്കൽ തുടരുമ്പോഴും, പരിഹാരമാർഗ്ഗമായി മുന്നോട്ടുവെച്ച അഖിലേന്ത്യാ ജുഡിഷ്യൽ സർവീസ് (എ.ഐ.ജെ.എസ്) കടലാസിലൊതുങ്ങുന്നു. ഐ.എ.എസ്, ഐ.പി.എസ് മാതൃകയിൽ ദേശീയതലത്തിൽ പരീക്ഷ നടത്തി ജഡ്ജിമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ നീക്കത്തിന് മേൽ സംസ്ഥാനങ്ങളും ഹൈക്കോടതികളും കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തിയതോടെയാണ് പദ്ധതി മരവിച്ച അവസ്ഥയിലായത്.
​രാജ്യത്തെ കീഴ്‌ക്കോടതികളിൽ നിലവിൽ 7,310 ജഡ്ജിമാരുടെ ഒഴിവുകളാണ് നികത്തപ്പെടാതെ കിടക്കുന്നത്. എന്നാൽ ജില്ലാ ജഡ്ജി തലത്തിലുള്ള നിയമനങ്ങൾ കേന്ദ്രീകൃത സംവിധാനത്തിലൂടെ നടപ്പാക്കുന്നത് ഭരണഘടന മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന ഫെഡറൽ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നാണ് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രധാന ആക്ഷേപം. പദ്ധതി പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നാൽ ജില്ലാ ജുഡിഷ്യറിക്ക് മേലുള്ള ഹൈക്കോടതികളുടെ പരമ്പരാഗത നിയന്ത്രണം പൂർണ്ണമായും അയഞ്ഞുപോകുമെന്ന ആശങ്കയിലാണ് ഹൈക്കോടതികളും വിയോജിപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.
​ഭരണഘടനയുടെ 312-ാം അനുഛേദം എ.ഐ.ജെ.എസ് രൂപീകരണത്തിന് അനുമതി നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, കഴിഞ്ഞ 15 വർഷമായി നടന്ന നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിലൊന്നും സമവായത്തിലെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. 2012-ൽ സെക്രട്ടറിമാരുടെ സമിതി കരട് നിർദ്ദേശം സമർപ്പിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 2013-ലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെയും ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമാരുടെയും യോഗത്തിൽ ഇത് ഗൗരവമായി ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ കൂടുതൽ കൂടിയാലോചനകൾ വേണമെന്ന നിലപാടിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉറച്ചുനിന്നു. തുടർന്ന് 2015, 2017, 2022 വർഷങ്ങളിൽ പാർലമെന്ററി സമിതികളിലും സംയുക്ത യോഗങ്ങളിലും യോഗ്യത, സംവരണം എന്നീ വിഷയങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നെങ്കിലും നിർദ്ദേശം അന്തിമതീരുമാനത്തിലെത്തിയില്ല. ഫണ്ടിന്റെ അഭാവവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ കുറവുമാണ് ഒഴിവുകൾ നികത്തപ്പെടാത്തതിന് യഥാർത്ഥ കാരണമെന്നും എതിർക്കുന്നവർ വാദിക്കുന്നു.
​ഏഴുവർഷത്തെ അഭിഭാഷക പരിചയമുള്ളവർക്കും നിലവിലെ കീഴ്‌ക്കോടതി ജഡ്ജിമാർക്കും അപേക്ഷിക്കാവുന്ന രീതിയിലാണ് നിലവിൽ എ.ഐ.ജെ.എസിന്റെ കരട് തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ ഏകീകൃത പരിശീലനവും മെച്ചപ്പെട്ട ജുഡിഷ്യൽ നിലവാരവും ഉറപ്പാക്കാനും, സ്ത്രീകൾക്കും പിന്നാക്ക-ഭിന്നശേഷി വിഭാഗങ്ങൾക്കും കൃത്യമായ സംവരണം നൽകാനും ഇതിലൂടെ സാധിക്കുമെന്നത് അനുകൂല ഘടകമാണ്. എന്നാൽ ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമെത്തുന്ന ജഡ്ജിമാർ നേരിടേണ്ടിവരുന്ന പ്രാദേശിക ഭാഷാപ്രശ്നങ്ങളും, നിലവിൽ ഗവർണർമാർ ഹൈക്കോടതി ശുപാർശയോടെ നടത്തുന്ന നിയമന അധികാരത്തിലെ കടന്നുകയറ്റവും പദ്ധതിക്ക് മുന്നിൽ വലിയ ചോദ്യചിഹ്നമായി തുടരുന്നു.